Wanneer besefte je dat je kunstenaar bent?
Ik heb dat eigenlijk nooit echt beseft... hoewel ik de laatste tijd sinds de 'haatcampagne' tegen de kunsten me wel degelijk als een kunstenaar gestigmatiseerd voel... Ik heb me wel altijd al een beetje een buitenstaander gevoeld, misschien is dat een gevoel dat bij een kunstenaar hoort? Op de kleuterschool liep men al weg met mijn tekeningen, letterlijk... het schrift met roofdiertekeningen dat op een ouderavond werd getoond heb ik nooit meer terug gezien... is gewoon achterovergedrukt door mijn toenmalige juf. 

Wat is het eerste kunstwerk dat er voor jou toe deed?
Daar kan ik eigenlijk geen eenduidig antwoord op geven. Eigenlijk hadden alle afbeeldingen die bij ons thuis aan de muur hingen een zuigende uitwerking op mij... dat was zeker geen 'hoge kunst'... een profielportretje van een non met rode hoofddoek... een foto van gevouwen handen boven een geopende bijbel, een geschilderd landschapje boven de bank. In ieder geval de pentekeningen van Jetses in de kinderbijbel van Anne de Vries. Dat was mijn kleutertijd. Op latere leeftijd raakte ik gefascineerd door het werk van Werner Rainer Fasbinder en Pier Paolo Pasolini wier films ik op de Duitse televisie zag... De 'vreemdheid' van die films intrigeerde mij als kind, het had iets surrealistisch. Ik heb daar mooie herinneringen aan met mijn moeder. Ik zat dan als jochie samen met haar naar die films te kijken waarop zij zich altijd wel liet ontvallen: 'gekke film hèh?' Ook zij was gefascineerd door dat vreemde. Pas in mijn studententijd kwam ik in aanraking met de films van Andrej Tarkovski en in het bijzonder zijn film Andrei Rublev die ik zeer inspirerend vind. De aandacht van de trage cameravoering. In de films van Tarkovski zitten veel real time shots waarin de niet bewegende camera tergend lang op één onderwerp gefixeerd staat en zo je kijken verdiept... elke verandering van licht, de kleinste beweging, gaat je ervaring van het kijken bepalen en je ervaart een groeiende aandacht voor het microbeeld in zo'n still, de kleinste details gaan leven, oscilleren... en je waarneming komt daardoor heel dicht bij een vorm van hallucinatie. Dat beeld krijgt daardoor weer iets magisch. Tarkovski doet dat vaak met een natuurbeeld of een leeg interieur. Een bosvloer waar een waterstroompje zich een weg zoekt, allerlei dingetjes met zich meevoerend... of heel lang naar een regenbui kijken, of een donkere muur waar water overheen stroomt... altijd water. Dat pantheïstische dat zo sterk is in zijn werk. In Andrei Rublev wordt ook een verhaal verteld over de zoon van een gestorven klokkengieter die puur op intuïtie en met een hoop bluf zijn vaders ambacht toepast en in opdracht van een koning een klok laat gieten op een heuvel tegenover de stad van de koning... Het verhaal laat tot in detail zien hoe dat in de middeleeuwen gebeurde. Eigenlijk heeft ie met z'n leven gespeeld want op het moment dat ze de klok gaan uittesten staat de schildwacht van de koning klaar met z'n zwaard op de jongeling z'n nek... Dat gegeven, dat werk je ook wordt 'ingegeven' en dat je een beetje hoog spel moet spelen tijdens de uitvoering naar je opdrachtgevers hoort mijns inziens bij de rol van de kunstenaar. Het verhaal van de klok laat ook het werken in een collectief zien... zonder al die kerels met hun ambachtelijke kennis had hij die klok ook nooit kunnen maken... En er is nog een vierde cineast die ik bewonder, het werk van Lars von Trier dat zo overduidelijk door Tarkovski is geïnspireerd... zijn films gaan echt onder je huid. Als ik een film van hem in de bioscoop zie, is er altijd wel iemand een paar rijen achter me die in huilen uitbarst. Dat vind ik echt opmerkelijk.


Wat hangt er bij jou thuis boven de bank?
Niets... maar in de keuken in Amsterdam hangt een foto van Napoleon in wintertenue die een kip boven een vuurtje grilt, een werk van een goede vriend, Jozef van der Heijden. En van de week een eigen foto (boom) opgehangen op een muurtje tussen twee deuren... dat is dus zo'n beetje naast de bank.

Welk boek zou iedereen moeten lezen volgens jou?
Mogelijkheid van een eiland van Michel Houellebecq. Het bijna geruststellende realisme van eenzaamheid. Maar ook dat cynisme, ik herken mijzelf daarin... Zijn laatste boek De kaart en het gebied is eigenlijk ook heel goed, een heel intrigerend portret van een kunstenaar en hoe de schrijver zichzelf als personage om zeep helpt. Maar veel minder seks, dat wel.


Als je geen kunstenaar was, wat had je dan willen worden?
Componist en/of gitarist, muziek kunnen maken, dat is toch wel een van de hoogste vormen van kunst. Vervloekt zijn die religieuze fanaten die zelfs dàt mensen willen ontzeggen. En boswachter lijkt mij ook een goed beroep eigenlijk. En als ik een schrijver zou zijn dan eentje die goeie science fiction aflevert.

Wat was de beste beslissing van je leven?
Om nog tijdens mijn studie aan de academie van Arnhem in de jaren tachtig een paar maanden in Berlijn te gaan wonen en werken. Die periode heeft een aaneenschakeling van netwerken en reizen opgeleverd... en goed werk. Maar eigenlijk moet ik die beste beslissing nog gaan maken denk ik... ik krijg steeds sterker het gevoel dat er iets moet gaan veranderen in het mij nog resterende leven. Maar ik ben een talmer dus ik maak het mezelf erg moeilijk...


Erik Odijk (1959) woont en werkt in Amsterdam en Nijmegen. Hij volgde zijn opleiding aan de Academie voor Beeldende Kunst in Arnhem en de Tehatex in Nijmegen. Hij staat vooral bekend om zijn onmetelijk grote werken waarin fragmenten van de natuur altijd de belangrijkste beeldelementen vormen en waar je doorheen kunt dwalen met je blik en je verbazen over de effecten die hij bereikt met veelal zwart-wit tekenmateriaal. Een selectie van enkele tentoonstellingen: Meer licht, Museum de Fundatie, 2011; Ophelia, Museum voor Moderne Kunst Arnhem, 2009; Verloren Paradijs, Stedelijk Museum Schiedam, 2008; Into Drawing, Museum Schloss Moyland Bedburg-Hau, Institut Néerlandais Parijs e.a (reizende tentoonstelling 2007/2008); Drawing Typologies, Stedelijk Museum Amsterdam, 2007. Monografie BRON, 2005.

www.erikodijk.nl