De posters van Felix Gonzalez-Torres
Wie San Francisco zegt, denkt onmiddellijk aan de Golden Gate Bridge, hippies van lang geleden en het gevangeniseiland Alcatraz. Dat San Francisco een bruisende kunststad is, is niet meteen zichtbaar. Achter de heuvels en onder de mist is echter heel wat te ontdekken. Ik reisde af naar deze cultuurstad en begon mijn tocht bij het San Francisco Museum of Modern Art.
Een flinke stapel posters staat in de ruimte. Ik loop er wat onwennig omheen, alsof het papier zelf een kunstgreep is. Ik stel in mijn hoofd moeilijke vragen over de waarde van reproductie, herhaling en eigendom. Plots staat er een man naast me die even naar de stapel kijkt en dan soepel door de knieën gaat, het bovenste vel pakt en dat heel gemakkelijk begint op te rollen. Even schrik ik, want ja, er zijn genoeg vellen, daar gaat het niet om, maar het hóórt niet. Of toch? Ik kijk hoe steeds meer mensen een vel van de slinkende stapel pakken en het werktuiglijk beginnen op te rollen. Met de koker in de hand lopen ze vervolgens verder langs schilderijen en sculpturen, alsof het feit dat ze een ‘echte’ Gonzalez-Torres in de hand hebben genoeg is – niet wat er op te zien is. Eerlijk gezegd is dat ook niet zo spannend: meer dan een wolkenlucht en een enkele donkere vogel is er niet op te zien. Veel spannender is die uitnodigende stapel, die ‘pak mij’ lijkt te roepen. Hoeveel mensen hebben de poster inmiddels in hun bezit, vraag ik me af. Wat doen ze er mee, eenmaal thuisgekomen? Hoe vaak print het museum posters bij, na een drukke zondag? En wat denkt de museummedewerker, die andermaal op ‘copy’ drukt?
Ik realiseer mij dat het werk van Gonzalez-Torres een van de belangrijkste museumwetten tart: gij zult niet aan de kunstwerken komen. Integendeel, de kunstenaar heeft die nieuwsgierige bezoekersvingers juist nodig. Zonder de inbreng van de bezoekers, zonder grijpgrage mee-naar-huis-handen is dit werk gedoemd. Het zal eenvoudigweg niet geconsumeerd worden en daarmee een ordinaire stapel papier met wolken en een vogel blijven. Juist omdat het werk zich verspreidt krijgt het letterlijk vleugels.
Zonder na te denken, alsof we (mijn vriend en ik) niet anders kunnen, grijpen we onze kans bij de drukbezochte stapel en rollen een poster strak op. Wat we ermee gaan doen is niet belangrijk. We denken er niet eens over na. Wat telt is dat ook wij herkenbaar als posterparticipant trots door de zalen lopen. Het is ons zelfs gelukt de poster heelhuids in Nederland te krijgen. Maar eenmaal opengerold bleken de kleine kneuzingen, hoe regelmatig ook, te ingrijpend voor een inlijsting. Wat te doen met de poster, die liggend op achterbanken, steunend op koffers en vastgeklemd tussen metrostoelen op weg was naar een nieuwe bestemming? De poster die angstvallig omhoog gehouden werd in een drukke winkelstraat, nu en dan bijgedeukt werd en ternauwernood ontsnapte aan een plens koffie? Misschien was hij niet meer dan onze trouwe reisgenoot. Het tastbare bewijs van onze ingreep en een herinnering aan de ruimte. Maar dat elke unieke poster zijn weg vervolgt buiten het museum blijft me boeien.
In de context van het museum heeft hij alles van waarde in zich. Hij doet je - eerst sterk, langzaam minder - herinneren aan het moment dat je hem van die stapel pakte en voor iedereen zichtbaar onderdeel was van het kunstwerk (je was immers in een museum). Naarmate de tijd verstrijkt raak je verder verwijderd van het museum en het moment dat zo bepalend was. ‘Zullen we die poster maar bij het oud papier leggen?’ is een vraag die je nooit dezelfde dag nog gesteld zou hebben. Je kunt je nauwelijks voorstellen dat je dat zou doen. Je zou hem hooguit naar zolder verplaatsen of in een bureaula onderbrengen. Desnoods zou je het papier gebruiken als kladblok of knutselgerei.
Als ik een foto wil maken van ons gekreukelde exemplaar, blijkt hij onvindbaar. ‘Bij het oud papier, waar anders?’ Samengeperst met schoenendozen en melkkartonnen is onze unieke Untitled voorgoed verdwenen. Hopelijk zal die nieuwe context hem goed doen.
Noot van de redactie:
Heb jij ook ooit een poster van Felix Gonzalez-Torres mee naar huis genomen? Maak er een foto van en stuur deze samen met jouw posterverhaal naar web@mistermotley.nl
Een flinke stapel posters staat in de ruimte. Ik loop er wat onwennig omheen, alsof het papier zelf een kunstgreep is. Ik stel in mijn hoofd moeilijke vragen over de waarde van reproductie, herhaling en eigendom. Plots staat er een man naast me die even naar de stapel kijkt en dan soepel door de knieën gaat, het bovenste vel pakt en dat heel gemakkelijk begint op te rollen. Even schrik ik, want ja, er zijn genoeg vellen, daar gaat het niet om, maar het hóórt niet. Of toch? Ik kijk hoe steeds meer mensen een vel van de slinkende stapel pakken en het werktuiglijk beginnen op te rollen. Met de koker in de hand lopen ze vervolgens verder langs schilderijen en sculpturen, alsof het feit dat ze een ‘echte’ Gonzalez-Torres in de hand hebben genoeg is – niet wat er op te zien is. Eerlijk gezegd is dat ook niet zo spannend: meer dan een wolkenlucht en een enkele donkere vogel is er niet op te zien. Veel spannender is die uitnodigende stapel, die ‘pak mij’ lijkt te roepen. Hoeveel mensen hebben de poster inmiddels in hun bezit, vraag ik me af. Wat doen ze er mee, eenmaal thuisgekomen? Hoe vaak print het museum posters bij, na een drukke zondag? En wat denkt de museummedewerker, die andermaal op ‘copy’ drukt?
Ik realiseer mij dat het werk van Gonzalez-Torres een van de belangrijkste museumwetten tart: gij zult niet aan de kunstwerken komen. Integendeel, de kunstenaar heeft die nieuwsgierige bezoekersvingers juist nodig. Zonder de inbreng van de bezoekers, zonder grijpgrage mee-naar-huis-handen is dit werk gedoemd. Het zal eenvoudigweg niet geconsumeerd worden en daarmee een ordinaire stapel papier met wolken en een vogel blijven. Juist omdat het werk zich verspreidt krijgt het letterlijk vleugels.
Zonder na te denken, alsof we (mijn vriend en ik) niet anders kunnen, grijpen we onze kans bij de drukbezochte stapel en rollen een poster strak op. Wat we ermee gaan doen is niet belangrijk. We denken er niet eens over na. Wat telt is dat ook wij herkenbaar als posterparticipant trots door de zalen lopen. Het is ons zelfs gelukt de poster heelhuids in Nederland te krijgen. Maar eenmaal opengerold bleken de kleine kneuzingen, hoe regelmatig ook, te ingrijpend voor een inlijsting. Wat te doen met de poster, die liggend op achterbanken, steunend op koffers en vastgeklemd tussen metrostoelen op weg was naar een nieuwe bestemming? De poster die angstvallig omhoog gehouden werd in een drukke winkelstraat, nu en dan bijgedeukt werd en ternauwernood ontsnapte aan een plens koffie? Misschien was hij niet meer dan onze trouwe reisgenoot. Het tastbare bewijs van onze ingreep en een herinnering aan de ruimte. Maar dat elke unieke poster zijn weg vervolgt buiten het museum blijft me boeien.
In de context van het museum heeft hij alles van waarde in zich. Hij doet je - eerst sterk, langzaam minder - herinneren aan het moment dat je hem van die stapel pakte en voor iedereen zichtbaar onderdeel was van het kunstwerk (je was immers in een museum). Naarmate de tijd verstrijkt raak je verder verwijderd van het museum en het moment dat zo bepalend was. ‘Zullen we die poster maar bij het oud papier leggen?’ is een vraag die je nooit dezelfde dag nog gesteld zou hebben. Je kunt je nauwelijks voorstellen dat je dat zou doen. Je zou hem hooguit naar zolder verplaatsen of in een bureaula onderbrengen. Desnoods zou je het papier gebruiken als kladblok of knutselgerei.
Als ik een foto wil maken van ons gekreukelde exemplaar, blijkt hij onvindbaar. ‘Bij het oud papier, waar anders?’ Samengeperst met schoenendozen en melkkartonnen is onze unieke Untitled voorgoed verdwenen. Hopelijk zal die nieuwe context hem goed doen.
Noot van de redactie:
Heb jij ook ooit een poster van Felix Gonzalez-Torres mee naar huis genomen? Maak er een foto van en stuur deze samen met jouw posterverhaal naar web@mistermotley.nl
