Figuranten Afghaanse stamoudste (links) en vrouw (rechts)

Het algemene beeld van Defensie is dat van recht-toe-recht-aan werknemers en een ‘doe maar gewoon, dan doe je al gek genoeg’ mentaliteit. Artiesten of creatievelingen verwacht je niet bij onze krijgsmacht. En toch lopen er bij Defensie heuse scenarioschrijvers, filmmakers en acteurs rond.  

Voor wij het oefenterrein in de Marnewaard mogen betreden, worden een aantal dingen doorgenomen. Gecheckt heet dat. Heb ik een helm op? Check. Hij wiebelt op mijn hoofd en wordt door een toeschietende gedienstige militair vastgezet door flink aan de riempjes onder mijn kin te trekken. Heb ik een bril op? Check. Nee. Er wordt een bril, minstens drie keer zo groot als een normale zonnebril, op mijn neus gezet en ik word meteen uitgelachen. Ik voel me als een ‘alien from outer space’, volkomen verdwaald en niet op mijn gemak. Natuurlijk heb ik ook de eerste keer dat ik in Afghanistan was een helm en scherfvest gedragen, maar nooit een oversized bril. En als het maar even kon, ontdeed ik mij van al die oorlogslast.

Figuranten Afghaanse boer (links) en politieman (rechts)

Als ik vraag of het allemaal alsjeblieft weer af mag, want het is zo onhandig fotograferen met die attributen, krijg ik een vastberaden ‘nee’ te horen. En ik begrijp het: deze oefening wordt bloedserieus. Omdat het vreselijk koud en winderig kan zijn op het oefenterrein krijg ik van een bezorgd kijkende militair een grote das omgewikkeld. Ik zal hem daar de rest van de dag dankbaar voor zijn, want de wind is snijdend en de regen die miezerig valt, maakt alles extra koud en nat.

Voordat de oefening in het veld dan echt zal beginnen, komt een militair aanlopen met de vraag aan de commandant welk scenario deze dag zal worden nagespeeld. Er is de keuze uit vier stuks. En ik stel me een officier voor die al nagelbijtend achter zijn bureau de verhalen uitschrijft die in de week van de oefeningen in de Marnewaard moeten worden nagespeeld en ook nog worden gefilmd ter evaluatie. Hoe maakt hij het spannend en realistisch, hoe zorgt hij dat alle spelers aan de beurt komen en niemand bij de vertoning in slaap valt?

De dag zal met heel veel wachten en een beetje actie verlopen, maar er is voor een fotograaf genoeg te zien en te fotograferen. Naast het grote aantal militairen lopen er deze dag twee geestelijk verzorgers mee en een aantal Afghaanse tolken. Ook zij krijgen rollen te spelen: als zichzelf. En vooral de Nederlandse militairen die zijn opgetrommeld om die dag een Afghaanse agent, boer, vrouw in boerka, of marktkoopman te zijn, zijn fotogeniek en spelen hun rol vol overtuiging.