Het kapotte werk van Hella Jongerius nadat een bezoeker er in 2010 per ongeluk in viel in Museum Boymans van Beuningen

Ik weet niet of ik nu moet lachen of huilen wanneer ik het meest recente boekje van kunstenaar Bas Fontein doorblader. In Probleem Kunst Opgelost heeft Fontein 48 krantenknipsels verzameld die berichten over de vernietiging van een kunstwerk. De oorzaken van de vernielingen lopen enorm uiteen; van schade door storm of aardbevingen, tot doelbewust vandalisme en onbegrip en onkunde van ambtenaren. Ondanks de aard van de berichten, is een enkele toch vooral heel lachwekkend. Zoals de krantenkop die leest: ‘Kunstwerk A Dieu verdwenen’.  

Helaas kent de kunstwereld oneindig veel voorbeelden van kunstwerken die beschadigd raken of vernietigd worden. De recente voorbeelden bij deze tekst van Hella Jongerius en Martin Kippenberger komen niet eens in het boekje van Fontein voor, die bestrijkt alleen de periode 1980-2008 waarop vervolgens nog een strenge selectie is gemaakt. Het geeft een vreemd gevoel van fragiliteit, al die kunstwerken die nooit meer hetzelfde zullen zijn op een rij. Zo belangrijk voor ons, en dan zo gemakkelijk kapot of helemaal weg. Je gaat je er door afvragen welke Da Vinci’s en Rembrandts wij niet kennen, waarvan de berichtgeving zelf misschien ook is verdwenen.

De kwetsbaarheid wordt benadrukt in het boekje zelf doordat het is gedrukt op kassabonpapier. Na veelvuldig gebruik verdwijnen de letters langzaam door het gewrijf van vingers over de bladzijden. Onder ieder bericht staat ‘Subtotaal’ en dan het nummer van het bericht. Een subtiele hint naar de kosten van beschadiging en vermissing van de genoemde kunstwerken.
Daarnaast lijkt het boekje, doordat het een kleine ‘flip-over’ is, ook wel een beetje op een scheurkalender, waardoor ik het meteen met het toilet associeer. Dat is ook wel een leuke plek om het te hangen denk ik. Nadat je dan een bericht over de vernietiging van een kostbaar kunstwerk hebt gelezen, geeft dat een extra dimensie aan het afvegen van je billen en het doorspoelen van het toilet.

Kijk voor meer informatie over dit boekje en de andere uitgaven van Bas Fontein op www.basfontein.com


Werk van Martin Kippenberger dat onherstelbaar beschadigd raakte nadat een schoonmaker iets te enthousiast had schoongemaakt