Vladimir Nabokov schreef in 1955 het boek Lolita. Een boek dat wereldberoemd werd. In Lolita valt een man van middelbare leeftijd voor een meisje van 12 jaar oud. Zij wordt afhankelijk van hem en hij neemt haar mee op een reis door Amerika. Is hij een jager en zij de prooi? Het ligt iets minder eenvoudig...  

Er is een aflevering van South Park waarin Stan, Kyle, Kenny en Cartman gaan jagen met Uncle Jimbo en Ned. Al snel valt het de jongens op dat Uncle Jimbo en Ned er nogal een aparte jagerstechniek op nahouden; iedere keer dat ze hun kogels willen afvuren roepen ze eerst: ‘It’s coming right for us!’ En onder het brullen van dit motto wordt een zwarte beer doodgeschoten, maar ook een hertje en zelfs een konijn. Uncle Jimbo legt uit hoe het zit:

Uncle Jimbo: ‘They say we can't shoot certain animals anymore, unless they're posing an immediate threat. Therefore, before we shoot somethin', we have to say: It's coming right for us!’.
Stan: Wow, you're smart Uncle Jimbo!

Het is natuurlijk helemaal niet zo slim wat Uncle Jimbo doet. Het is een variatie op een smoes die kinderen graag ophangen, wijzend naar het kind waar ze net op in stonden te beuken, of een willekeurig ander kind: ‘Híj begon!’ Het was zelfverdediging! Hij begon! Je vindt dat je jezelf mag verdedigen tegen de andere kinderen, de zwarte beren, hertjes en konijnen. En dan neem je het niet zo nauw.

In Lolita wordt ook gejaagd. Er wordt veel gejaagd: Humbert Humbert jaagt op Lolita, vervolgens worden zij opgejaagd door Clare Quilty, op wie Humbert Humbert even later de jacht opent. En Nabokov’s creatieve brein doet ook de lezer jagen, die als in een detective-roman het plot najaagt.

Allereerst is er dus de jacht van Humbert op Lolita, die begint in de tuin van mevrouw Haze. Haar dochter Lolita ligt in de zon en mevrouw Haze leidt Humbert rond. En als zij, Lolita, haar oog over haar zonnebril op hem laat vallen is hij verkocht. Hij ziet in haar een nimfijn, een verleidelijk kindmeisje, het soort meisje waar hij op valt.


Het boek Lolita bevat de bekentenis van Humbert die Lolita misbruikt en geheel afhankelijk van hem weet te maken. Hij schrijft zijn bekentenis met schaamte en haalt zichzelf regelmatig naar beneden. Iets dat eigenlijk niet nodig is, want wat hij heeft gedaan is overduidelijk slecht en laag. Maar hoewel Humbert voor het oog van de lezer door het stof kruipt, weet ook hij dat er wel degelijk moeders zijn die zwichten voor een jengelend kind dat zich beroept op: ‘Híj begon!’

Humbert wil maar wat graag dat de lezers begrijpen dat Lo niet zomaar dat onschuldige meisje is waar we haar voor zouden aanzien. Nee, Lolita is een ‘kleine dodelijke demon’, een ‘duivelskind’ en, jawel: zíj begint. Het is Lolita die Humbert verleidt terwijl ze eigenlijk niet zo goed weet wat ze doet. Deze verleiding vindt plaats in een hotel dat de veelzeggende naam De Betoverde Jagers heeft. Hij jaagt op haar, maar zij heeft hem betoverd in de tuin van mevrouw Haze. De verdediging van Humbert sijpelt door zijn bekentenissen heen, stilletjes, als een onopgemerkte lekkage.

Maar de naam van hotel De Betoverde Jagers is niet zo maar een taalgrapje, en niet alleen maar een knipoog naar Humberts verdediging. De naam is ook een belangrijke schakel in de verschillende jachten waaruit het boek bestaat. Want even later speelt Lolita een rol in De Bejaagde Tovenaars, een toneelstuk op haar school. Deze naam geeft al aan dat de rollen zijn omgedraaid. Lolita speelt in het toneelstuk de rol van Diana (jawel, de godin van de jacht): zij is een boerendochter die jagers betovert door middel van hypnose en op haar beurt wordt betoverd door een reizende dichter. Nu is het de beurt aan de lezer om de onheilspellende hints te lezen en te zien wie op wie jaagt...

Nabokov zelf was overigens ook een jager. Het is alleen de vraag of hij ook die handige tactiek kon toepassen van Uncle Jimbo en Ned. Of hij ook naar zijn prooi kon wijzen en kon roepen: ‘Híj begon!’ of ‘It’s coming right for me!’ Het lijkt me onwaarschijnlijk. Nabokov was namelijk een fervent lepidopterist, hij jaagde op vlinders, het liefst samen met zijn vrouw.

Dit artikel is eerder gepubliceerd in mister Motley #8: De Jacht naar Liefde, december 2005 (p.20-21)