Tijdens het Studium Generale op de KABK in Den Haag sprak Michiel van Nieuwkerk met vier Hollandse meesters over hun studietijd, de totstandkoming van hun kunst en het huidige politieke klimaat. Het Studium Generale wordt georganiseerd door Hanne Hagenaars.  

Berend Strik

‘Mijn dagelijkse atelierbezigheid bestaat uit borduren; een tijdrovende ambacht, waardoor mijn proces traag en enerverend is. De thema’s in mijn werk verspringen niet snel, omdat één werk een kwartaal kan duren. Mijn kunst heeft alleen in authentieke staat zeggingskracht. Je kunt geen boek openen met foto’s of een reproductie van een werk kopen en denken dat je iets ziet of begrijpt. Er vloeit grote kracht uit van het originele werk.

Naast dat ik borduur, was ik bezig met glas-in-lood ramen voor Paradiso. Het zijn bijzondere werken over euthanasie en het homohuwelijk; thema’s die Nederland vooruitstrevend maken. Wederom een tijdrovend project met een duur van tien tot dertig jaar. Dit jaar zijn we ingehaald door de politiek en mogen het niet afmaken. Eigenlijk heb ik weinig woorden voor het onbegrip in de politiek over het belang van kunst in onze maatschappij. In deze tijd van bezuinigingen gaat er een heleboel veranderen. Een kunstenaar is niet het type mens dat makkelijk zijn stem verheft. Wij zijn individuele mensen. In de politiek zeggen ze tegen kunstenaars die een poging wagen: ‘ga terug naar je hol, houd je mond en je hand om geld te vangen naar beneden.’ Er komt echt een andere tijd aan voor kunstminnende mensen. We zullen ons moeten gaan openstellen voor wat er staat te veranderen. In je eigen kunnen geloven is een belangrijk uitgangspunt als kunstenaar, maar het is niet meer genoeg.

Ik maak me oprechte zorgen om de nu studerende studenten. [Strik richt zich direct tot de studenten in de zaal red.] Maken jullie je zorgen? Zijn jullie eigenlijk wel actief, of praat ik hier tegen een makke kudde schapen die ook het belang van kunst discutabel vindt? Waarom zit de ruimte hier maar halfvol? Waar zijn jullie kritische vragen en waar zijn jullie docenten? Wat een makke bende is het hier! Kunstenaars die van de kunstacademie komen nu en straks, krijgen het heel erg zwaar: een armetierig bestaan. Zij worden van de academie geduwd door een schouderophalend bestuur die een instelling heeft van ‘kijk maar hoe jullie het overleven mensen’. Daar kan je amper op voorbereid zijn! In mijn tijd ging je na je studie een graantje pikken bij de overheid. Als ik studenten spreek, willen ze allemaal naar de Rijksakademie. Maar deze gaat wellicht ook sluiten. De opties om er te kunnen komen worden wel steeds dunner en schaarser. Het zijn barre tijden.'

Strik wordt stil en hervat zijn verhaal ingetogener:
‘Het is niet per se een oproep om allemaal te protesteren, brieven te sturen of lid te worden van een politieke partij, maar we leven in een tijd waar je niet geheel je rug kunt keren naar alle veranderingen. Iedere kunstenaar kent schrale tijden en vette jaren. Ik heb ook slechtere periodes ervaren, maar het gaat erom niet op te geven. Ook omdat je periodes van minder functioneren wel kunt gebruiken later. Ik heb veel mislukkingen bewaard en die pak ik soms later ook weer op. Na het afkappen van het Paradiso project ga ik alleen nog maar voor alles of niets: dat is ontzettend diep gaan om mijn werk te maken. Door de financiële omstandigheden maak ik ieder werk alsof het mijn laatste is.'


Hollandse Meesters zijn 15 minuten durende filmportretten die hedendaagse Nederlandse kunstenaars aan het werk tonen, gezien door de ogen van gerenommeerde filmmakers. In deze serie zijn portretten gemaakt van Philip Akkerman, Natasja Kensmil, Paul Kooiker, Berend Strik. Tijdens het Studium Generale werd eerst het filmportret getoond en vervolgens interviewde Michiel van Nieuwkerk de betreffende kunstenaar.

De gesprekken zijn opgetekend door Heske ten Cate