‘Geen oorlog , geen ruzie is ooit opgelost door met de vinger naar elkaar te wijzen maar door verzachting in plaats van verharding, vergeven en opnieuw beginnen. Door elkaars ogen te lenen. Door empathie.’ Met deze regel eindigde ik mijn inleiding van mister Motley nummer 30, over empathie.
Het werk van Michael Tedja is zwart, boos, en virtuoos. Het nodigt je niet uit maar schreeuwt je toe, het houdt je als het ware tegen, als een hand die een stop teken maakt. Michael Tedja is als een kolkende rivier, hij gaat maar door en door, zijn werk als een ononderbroken stroom, veel, heel veel. Tedja is geboren in Rotterdam, een donkere huid, een zwarte kunstenaar. een fantastische kunstenaar. Zijn werk staat vol teksten als neger-en, zwarte kunst, negerkunst. Zwart is een geliefde kleur. De expositie is overweldigend, grote muren van onder tot boven met tekeningen en collages sluiten je als het ware op. Rijk, fascinerend, maar het plaatst zich ook tegenover mij, Tedja tegenover de wereld. Zijn vinger wijst naar mij terwijl ik kijk. Door al het zwart en de felle uitspraken in het werk sluit het de bezoeker bijna buiten. Het maakt een scheiding tussen jou en de ander. Daar had ik moeite me.
Lees meer »

Mode verschiet met de snelheid van een vallende ster ieder seizoen van kleur, thema en look en door die haast ontglipt er soms iets aan de aandacht. Modeontwerper Rick Owens vroeg een kunstenaar Paul Kooiker om een lookbook te maken en voor iemand het heeft kunnen zien is het al weer uit het zicht verdwenen. Owens is een vreemde gothic vogel in de wereld van de mode. Zijn kleding is stoer, draagbaar, vanuit grote vlakken opgezet en voornamelijk zwart. De schoenen lijken vaak op legerkistjes en de jasjes op motor Jacks. Owens kleding ademt een ruige, androgyne erotiek terwijl zijn klanten toch Parisiennes of vrouwen uit Tokio zijn met een maatje zesendertig. Hij doet de dingen op zijn eigen manier. Zo zul je zijn mode nooit op de advertentiepagina’s van Vogue of Elle tegen komen want adverteren doet hij niet. ‘I'm trying to find very classically graceful lines but in a primitive way.’ typeerde hij zijn stijl. Owen heeft geen modeopleiding en na twee jaar kunstacademie dook hij het nachtleven van Los Angeles in. ‘I was a part of the wicked Hollywood Boulevard hustler bar world. I hung around people like Goddess Bunny, a dwarf friend of mine, and Mr. Beanbag in super sleazy, crystal, tranny hustler bars just off Hollywood Boulevard, a couple of blocks from my studio. It fit into my aesthetic of broken idealism.’


Lees meer »

In kunstvereniging Diepenheim werkt Ernst van der Hoeven aan zijn tentoonstelling 'Huis van verloren, vergeten en teruggevonden dingen', een grote en bonte verzameling van objects trouve, familiestukken, textiel uit Twente en Vietnam, opgezette insecten van een dierenarts uit Diepenheim, een geweven kleed van oude panties en een lang wandkleed dat hij samen met zijn moeder weefde van corporate overhemdem.
Gijs Assmann en Hanne Hagenaars schreven de volgende tekst over het 'Huis van verloren, vergeten en teruggevonden dingen' van Ernst van der Hoeven. De opening is zaterdag.

Lees meer »

Reisgenoten, disgenoten

Het is vrijdagavond 19.00.
In de ruimte voor hedendaagse kunst W 139 staat een lange tafel gedekt met een wit kleed waarop de namen van de gasten staan geschreven. Aan het eind van de tafel is een hoge ladder uitgeklapt. Dit is de avond van de reisgenoten.
Het sis de avond waarop beeldend kunstenaar Anne Verhoijsen haar nieuwe boek over boeken zal presenteren. Ze klimt tot halverwege op die hoge ladder en begint. Ze vertelt over een eerder project waarin ze mannen liet borduren aan een groot kleed, de stropdas ging af en de schoenen uit en terwijl de mannen met naald en draad nog wat onwennig aan de slag gingen spraken ze vooral over borduren. Voor deze avond vraagt ze ieder van ons om rondom onze naam de titels van geliefde boeken op de schrijven en stelt voor dat we hierover met elkaar in gesprek gaan. Over dat wat we allemaal gelezen hebben. ‘Boeken zijn mijn beste reisgenoten, schreef Montaigne in 1595, en het zijn mijn beste vrienden in het leven’, aldus Anne. Wat zijn de boeken die er voor jullie toe doen?


Lees meer »

Negen studenten van de theateropleiding uit Utrecht maakten beeldende kunst en laten nu de resultaten zien in een officiële galerie. Aanvankelijk was het idee dat ze het werk van de drie kunstenaars Sarah Carlier, Pierre Derks en Nadine Stijns zouden bestuderen en daar hun eigen wijze op zouden reflecteren. Al doende liep het anders, ze werden aangemoedigd om hun eigen thema’s te onderzoeken, hun persoonlijke leven bij kop en staart beet te pakken. Na de blinde paniek en flinke onzekerheid beseften ze dat als het zou lukken om allerlei beperkende ideeën en gedachten over boord te kiepen een weldadige vrijheid hen moed in zou blazen. Het resultaat van deze ontmoeting tussen student en kunstenaar en tussen verschillende kunstdisciplines is dit weekend te zien.
Lees meer »

Tijdens een gastles op de theateropleiding van de HKU twijfelde een student over het maken van een persoonlijk werk, als zou het desinteresse voor het publiek inhouden. Kunst vanuit mezelf maar wat is het dan voor die ander? Een andere student: ‘Je hebt snel een vertekend beeld van iets. Hardlopen, dat zie je voor je en dat ziet er dan zo uit. Maar dan ga je het doen en ziet het er heel anders uit.’ Het verschil tussen de gewone werkelijkheid en de werkelijkheid van het toneel is groot. Het deed me denken aan de schrijver die ‘s morgens aan de ontbijttafel zijn heftige droom nog levendig voor ogen had en probeerde om zijn nachtelijk avontuur aan zijn vriendin te vertellen. De droom zakte in elkaar. Zij ging een kopje thee zetten. Hij nam zich voor om die droom zo perfect op te schrijven dat zijn vriendin meegesleurd zou worden, de nacht in. Dag in dag uit sleutelde hij aan woorden en zinnen tot zijn droom daar stond zoals die door zijn hoofd had geraasd. Hardlopen op het toneel kost oefenen, ploeteren en talent.
Lees meer »

De koningin Beatrix treedt af. Vriend en vijand spreekt lovend over haar en zelfs Geert Wilders perst er een paar positieve woorden uit. De kunstwereld verliest een beschermvrouw want Koningin Beatrix heeft een groot en warm hart voor de kunsten. Een kunstenares. ‘Iemand die snakt naar beeldhouwen’, sprak Bas Heijne gisteren in de NOS special naar aanleiding van haar aftreden. Na haar zware taken vindt ze rust en plezier in haar eigen atelier in Huis ten Bosch waar ze vooral sculpturen maakt. ‘Tenslotte is ze iemand die ook beeldhouwt ’ zo verklaarde Hans van Manen haar liefde voor de kunsten. Over haar opvolging door koning Willem Alexander, die meer van sport dan van beeldende kunsten en dans lijkt te houden, zegt Hans van Manen: ‘Ik wens me daar geen zorgen over te maken’.
Beatrix, beschermvrouw, kunstenares, liefhebber.

Lees meer »

Srinivasa Prasad Known to unknown


De Kochi- Muziris biënnale kent 94 kunstenaars uit 23 landen, 50 uit India, 44 van buiten India. De deelnemende kunstenaars uit Nederland zijn Jonas Staal, Joseph Semah en Gert Jan Kocken. Veel van de deelnemende Indiase kunstenaars komen uit Kerala.
Vrijwel alle Indiase kunstenaar maken wat je zou kunnen noemen spiritueel werk, werk dat zeer direct in zijn vraag naar de essentie van het leven. Wat is een goed leven en wat is mijn bijdrage als kunstenaar aan deze maatschappij?

Lees meer »

Lees meer »

De woorden ‘To be with nature’ zingen door mijn hoofd terwijl ik over de lange weg wandel die ons van dorpje naar dorpje voert. Ons verblijf in de bergen in India is een wanhopige poging To be with nature, ‘To be with nature’ is mijn verhaspelde herinnering aan een werk van Gilbert en George waarin de twee heren in een keurig net pak verpozen in de natuur, een artificieel tafereel. (The paintings (with Us in the Nature). De sublieme natuur is overweldigend aanwezig op het schilderij maar blijkt wel een park te zijn. Hier is de natuur een echte wildernis, echte bergen, een echt bos met wilde olifanten. En als toerist ben ik op zoek naar de stilte en vogelgeluiden die echter steeds aan flarden worden gereden door de autoriksja’s, de bij iedere bocht claxonerende auto’s of een radio die de hits over de bergen uitstrooit. Een man zaagt een boom om. De natuur is ondanks alle herrie toch indringend aanwezig en speelt ook een grote rol in de kunst uit Kerala die te zien is op de Kochi-Muziris biënnale. Maar dan gaat het meer om de essentie van wat natuur is dan om een weergave van die natuur.
Lees meer »

installatie van Dylan Martorelli

De Kochi-Muziris Biënnale in Kerala, zuid India laat er geen misverstand over bestaan, dit is een nieuwe kunstexpositie die zich wil meten met de meest vermaarde biënnales wereldwijd zoals die van Venetië, Sao Paulo Lyon, Istanbul en Johannesburg. De slogan ‘India’s first Biennale’ is qua marketing briljant gekozen, het geeft de suggestie dat er iets unieks en totaal nieuws in dit grote land staat te gebeuren. Toch was er al eerder de Triennale-India in Delhi die ook internationale aspiraties had, georganiseerd door de Lalit Kala Academy (National Academy of Art). In 2005 vond de laatste editie plaats, en volgens geruchten is het aan bureaucratie en tegenwerking ten onder gegaan. Met ‘India’s first Biennale’ is het toch alsof er nooit iets eerders op deze schaal is georganiseerd, ‘a milestone in the journey of Indian art and its evolution.’ En ’a dream come true for the art and culture fraternity in the country.’

Lees meer »

Luchthaven Frankfurt 31 december 2012, 10.00 uur

Het was bijna even moeilijk om India uit te komen als om er in te komen, al waren de oorzaken van een totaal andere orde. Na het bezoek aan de Kochi-Muziris biënnale en het kerstfeest in India vlogen we midden in de nacht terug met Emirates Airlines. Met een kleine vertraging landde het vliegtuig in Dubai en terwijl de honderden passagiers naar buiten stroomden werden wij opgewacht door drie Arabische mannen: Londen, Amsterdam, Kopenhagen, graag rechts wachten. Een Engelse met een dochtertje werd furieus, ‘mijn vlucht gaat over vijfendertig minuten, waarom moeten we hier wachten?’ ‘Wij brengen u naar de volgende vlucht’, zei de Arabier met een baardje, geen zorgen, ze wachten op ons. Als een sliert makke Chinezen liepen we vervolgens achter een van hen aan die een groot stuk papier in de lucht hield zodat we hem niet uit het oog konden verliezen. En halverwege vond de grote verdwijntruc plaats, na een bagagecontrole was de man opeens verdwenen en keken wij elkaar verbijsterd aan. Na een lange ren door een gigantische shoppingmal bleek de gate naar ons vliegtuig naar Amsterdam gewoon al dicht. ‘Morgen is er weer een vlucht.’ Oudejaarsavond in Dubai, misschien ook geen slecht idee. Bij de tranferdesk heeft de enige aardige man van dit verschrikkelijke oord in Dubai toch een vlucht via Frankfurt geregeld en net toen de zevenklappers de lucht in doken kwamen wij aan op Schiphol, na een onafgebroken reis van 24 uur. Het was geen probleem meer om door alle herrie heen te slapen.
Lees meer »

Lees meer »

Zonder agenda’s en andere manieren van registreren zou het leven als snel in het honderd lopen. Ze zijn het beetje orde dat iedereen nodig heeft om de chaos op afstand te houden. In de kunst hebben de lijstjes een ander rol. Hoe droog en karig ze ook zijn, ze prikkelen de verbeelding. Soms lijken er zelfs levens achter schuil te gaan.
Lees meer »

Je grote held ontmoeten is altijd een tricky bezigheid want een echte held kan eigenlijk niet verder stijgen en dus alleen naar beneden vallen. Toch was ik blij dat een vriend en kaartje voor me had voor een avond over Diane Arbus in de Balie waar een dialezing van haar te horen zou zijn. Dichterbij Arbus kun je niet meer komen.
Lees meer »

Denk Mad Men en je begrijpt de situatie. Begin jaren zestig verhuist het jonge gezin naar een keurige buitenwijk en de man reist braaf heen en weer naar zijn werk in de stad om vrouw en kinderen te onderhouden. Omdat maar weinig mannen het voorbeeld van Don Draper kunnen volgen om er een opwindend tweede leven vol affaires op na te houden, was er voor deze brave mannen een oplossing in de vorm van Playboy. Het tijdschrift realiseerde op iedere pagina de droom van de getrouwde man in de suburb, het toonde het leven van de vrijgezel met verleidelijke meisjes, een snelle sportwagen, hifi en andere gadgets in een appartement met een bar in de stad.
Lees meer »

Shells Around the Women’s Nose Are Treasured by the Highland People

Polaroids hebben de reputatie te vervagen, na een jaar of tien zou de afbeelding zo goed als verdwenen zijn. In de galerie van Daniel Bau hangen de Papuapolaroids uit 1974, even fris als de dag van gisteren. De assistent vertelt ons dat de kortstondige levensduur een mythe is en dat polaroids in eenzelfde temp vervagen als gewonde foto's Deze polaroid's hebben al die tijd in donkere dozen gelegen. David Bailey is een beroemde fashion fotograaf uit de jaren '60. Hij werkte voor Vogue en bracht the swinging 'sixties in beeld. In een krant las hij een tekst over wilde natuurvolkeren en vanaf dat moment wilde hij op reis om in contact te komen met deze primitieve pure mensen. De eerste ontmoetingen liepen op een teleurstelling uit, overal had de modernisering al toegeslagen, de jongeren droegen spijkerbroeken, iedereen wilde een radio of televisie en meedoen met de vaart der westerse beschaving. In die zin doet het denken aan Paul Gauguin die bij aankomst op Tahiti geen primitieve beschaving aantrof maar een levendige westerse overheersing. In het dorp van de Kukukuku mannen zag hij de ultieme inheemse cultuur, nooit eerder hadden ze een blanke gezien en ze leefden volgens hun eigen eeuwenoude tradities. Bailey woonde een maand bij hun in hun gemeenschap en fotografeerde deze mensen. voor hij met een grootbeeldcamera aan de slag ging maakte hij als een soort schets een polaroid.
Lees meer »

In de trein naar Maastricht kan ik mijn ogen niet van het voorbijtrekkende landschap afhouden, de gloedvolle herfstkleuren schieten voorbij, net als dampende rivieren en weidevelden met optrekkende nevel, mijn boek valt bij gebrek aan aandacht op de grond. In de lange metalen buis van de trein kijk ik door het glas naar het landschap. Afgescheiden van het landschap vlieg ik er door heen. Ik ben de tegenhanger van de wandelaar.
Lees meer »

Tijdens de expositie Mindmap in Venray was het Museum voor psychiatrie iedere zondag open, anders is het alleen op afspraak te bezichtigen. Ik was er eerder geweest en het was dit wat keer opgeruimder en kaler. Het museum drijft op vrijwilligers en is ook door hen ingericht. De bewaard gebleven spullen zijn in kastjes gezet, met verschillende soorten briefjes erbij, met behulp van etalagepoppen wordt de sfeer van vroeger in beeld gebracht. De man die me rond leidde sprak over professionalisering, maar moge God dat verhoede. De charme van het museum zit precies in de wat losse rommelige inrichting. Niet aankomen.
Lees meer »

Gisteren opende de expositie Link-o-loon van Hester Oerlemans bij kunstvereniging Diepenheim. In de verbouwde ruimte staan de klassieke meubels van Rietveld en Thonet maar dan van ballonnen gemaakt, aan de wand hangen blubvormen en een platgereden Michelinmannetjes van keramiek die afgegoten zijn van trosjes ballonnen. Oerlemans werkte hiervoor samen met Guido, de ballonexpert van de wereld. Er is een vliegend tapijt , een help-held en blok posters van werken in de openbare ruimte waar je er een van af kunt scheuren en meenemen. In de tuin staat een kantoortorenflat.
Lees meer »

We zijn open.

Tijdens het lange wachten op de opening van het Stedelijk Museum was er een soort cynisme in ons geslopen, een negatieve vibe die voortdurend gevoed werd. De verhalen over directeur Ann Goldstein werden steeds scherper binnen de kunstwereld. Vandaag gingen de deuren open en opeens kantelt alles, want het Stedelijk is bloedmooi geworden. Ann Goldstein straalde en sprak de historische woorden ‘We zijn open’. Ze bedankte de kunstenaars: ‘zonder jullie zijn we niets’ en ze bedankte ook haar staf uitvoerig. In kranten en tijdschriften wordt haar strenge uitstraling opeens ‘krachtig’ genoemd.
Lees meer »

Tijdens de laatste dagen van de Documenta ben ik nog naar Kassel gegaan, met een lijst vol tips in mijn handen. Bijna alle Kasselgangers spraken over de geschilderde appels van Korbinian Aigner. Deze priester en hovenier tekende tijdens zijn leven 900 appels op postkaartformaat en wel zo precies dat je de soort kunt herkennen. Typisch dat het juist werk van een ‘amateur’ is dat zo’n indruk maakt en ook dat het zonder tussenkomst van een kunstenaar op de Documenta hangt. Blijkbaar is er weer behoefte aan iets wat echt is, direct en uit het hart.Het is een prachtig verslag van een leven. Ook de geschilderde dagboeken van Charlotte Salomon kregen een ruime plek op deze Documenta. Ik herinner me nog dat Leben oder Theater als dik boek verscheen en veel indruk maakte maar toch niet als officiële kunst werd gezien. En dan nu op de Documenta. Waarden verschuiven en worden onderzocht. De politiek getinte wandkleden van Hannah Reggen uit Zweden hangen op een prominente plaats, het is ondenkbaar dat deze wandkleden zo’n tien jaar geleden op de Documenta te zien zouden zijn. Wat is de kwaliteit?
Lees meer »

In de jaren '60 en ' 70 kwamen veel Surinamers naar Nederland en een van hen was Clifton. Zo leerden we hier in Nederland niet alleen de pindasoep kennen, een prachtige nieuwe woordenschat, andere levensvisies, swingende ritmes maar ook een stijl van kleden die de aandacht trok. Beelden kunstenaar Saskia Janssen introduceerde Clifton bij ons op de redactie. Op dat moment leefde hij op straat maar altijd met een tas onder zijn arm waarin hij zijn fotoalbums bewaarde. Hij komt binnen met een bruine aktetas. hij ritst de tas open en legt vijf fotoalbums op het bureau. op alle foto's staat hijzelf, aandachtig poserend, vanaf zijn eerste heilige communie tot aan een feestje in de opvang een paar maanden geleden. zijn leven is vastgelegd als een staalkaart van mode en muziekstijlen van de afgelopen decennia. Altijd cool en met een eigen touch. Een beetje als de sterren. Clifton als Ray Charles, Bobby Farell van Boney-M, als Lenny Kravitz, Michael Jackson, Milli Vanilli. In een hightech zilveren bodywarmer met ingebouwde speakers, of in een felgeel shirt naast een even felgele brievenbus.
Lees meer »

‘The way we wore’ is een van mijn favoriete boeken over mode. Het gaat over ‘Black style then’, over de kleding van zwarte mensen in de jaren ’60 en ’70 en ’80 en het swingt. Al die foto’s tonen stralende zelfbewuste mensen in een bepaalde look, dat kan een gekleurde omgeknoopte hoofddoek zijn, een serie pasfoto’s van een opgroeiende jongen zijn waarbij de zorgvuldige kledingkeuze uit het kraagje, de gouden ketting of col blijkt of een radicale verandering van kapsel. Af en toe duikt een designerstuk op. Samensteller Michael Mc Collom vroeg 100 vrienden en bekenden om hun persoonlijke foto’s in te sturen De foto’s komen uit familiealbums of modebladen, alles loopt lekker door elkaar want ze willen vooral laten zien dat mode niet over kleren gaat maar over style and attitude. Stijl is veel democratischer dan mode, want stijl maak je zelf en als het nodig is doe je dat met een minimum aan middelen. Deze mensen staan iedere ochtend handenwrijvend voor hun kledingkast, wat zal ik aantrekken. Het plezier spettert van de pagina’s af. In het voorwoord schrijft de samensteller over de liefde voor kleren van de zwarte middenklasse waarin hij opgroeide: We had outfits for school, we had outfits for picnics, we had outfits for church, we had outfits for holidays. Zowel zijn moeder als zijn oma gaven een inspirerend voorbeeld, iedereen was bezig met zijn imago waarbij het weten wat, waar te dragen de sleutel voor succes was.
Lees meer »

‘Leuk om enkele stoffen te zien waar mijn moeder het huis mee inrichtte. Zelf maakte ik in de 60-er jaren al mijn jurken van ploegstoffen, ik heb er zeker 20 gehad!’, schrijft Hanna Benthem in het gastenboek bij de tentoonstelling ‘De Ploeg, sterke stoffen’ in het Textielmuseum in Tilburg. De DIY trend slaat als een virus om zich heen. Haken, breien en kleding maken, het is weer helemaal terug. Lidewij Edelkoort sprak over specifieker, eigener, minder maar met meer ziel. Op de rommel markt tref je soms weer oude patronen uit de jaren ’70 of ‘80, via het internet bestel je Vogue en Knip patronen en in de winkel zag ik het boek ‘Zelf kleding maken zonder patronen’.
Lees meer »