Sinds vier jaar organiseer ik het Studium Generale Programma van de KABK in Den Haag en sinds twee jaar maakt Gilles de Brock de affiches om het programma aan te kondigen. Voor de eerste serie lezingen I am in your system, over systemen in de kunst, maakte hij uiteraard gebruik van een systeem. Als eerste bepaalde hij de data, allerlei woorden die het ‘persoonlijke’ duiden zoals familie, huisdieren, rijk en vakantie. Daarna stelde hij de regels voor het ontwerpen vast zodat het systeem de uitkomst bepaalt.
Lees meer »

De mooiste Valentijn ever, vroeger dan, toen ze nog in films speelde en zich met de liefde bezig hield en iedereen betoverde. Deze foto is tevens een hommage aan Daan van Golden die onlangs de oeuvreprijs beeldende kunst kreeg toegekend.
Lees meer »

In 1953 schreef fotograaf Edward Weston ‘that it would be foolish to imagine that colour would kill black and white.’ Heeft hij gelijk gekregen? Het grote publiek had een overweldigende voorkeur voor kleurenfoto’s maar dat maakte kleur in de ogen van de kenners juist ordinair, alledaags, meer iets voor amateurs. De verkoop van zwart-wit films liep terug van 80 miljoen in 1970 tot 30 miljoen in 1880. Inmiddels is het doek gevallen voor de diakleurenfilm Kodachrome, die is niet meer leverbaar en zo zullen er meer films gaan verdwijnen. Digitaal heeft de fotografie overgenomen en kleur heeft ruim gewonnen in kranten, tijdschriften en de fotografie.
Lees meer »

Tijdens het Studium Generale op de KABK in Den Haag sprak Michiel van Nieuwkerk met vier Hollandse meesters over hun studietijd, de totstandkoming van hun kunst en het huidige politieke klimaat. Het Studium Generale wordt georganiseerd door Hanne Hagenaars.
Lees meer »

Tijdens het Studium Generale op de KABK in Den Haag sprak Michiel van Nieuwkerk met vier Hollandse meesters over hun studietijd, de totstandkoming van hun kunst en het huidige politieke klimaat. Het Studium Generale wordt georganiseerd door Hanne Hagenaars.
Lees meer »

Tijdens het Studium Generale op de KABK in Den Haag sprak Michiel van Nieuwkerk met vier Hollandse meesters over hun studietijd, de totstandkoming van hun kunst en het huidige politieke klimaat. Het Studium Generale wordt georganiseerd door Hanne Hagenaars.
Lees meer »

Tijdens het Studium Generale op de KABK in Den Haag sprak Michiel van Nieuwkerk met vier Hollandse meesters over hun studietijd, de totstandkoming van hun kunst en het huidige politieke klimaat. Het Studium Generale wordt georganiseerd door Hanne Hagenaars.
Lees meer »

Lees meer »

Lees meer »

Kobe is een stad, 589 km van Tokio, die meer door Japanners wordt bezocht en gewaardeerd dan door buitenlanders. Reden hiervoor is de glanzende moderniteit van de stad die na de verwoestende aardbeving in 1995 nieuw is opgebouwd. Veel japanners die in Osaka werken, wonen in Kobe. De stad ligt aan zee en tegen de bergen aan maar de Dallas-achtige allures trekken toeristen niet aan, zij zoeken toch eerder het pittoreske, de geheimen van het verleden en de mystiek van de oude tempels.
Lees meer »

'Imagination is the primary medium of knowledge. We share each of Oscar Wilde’s famous epigrams: “The function of the artist is to invent, not to chronicle”; “The supreme pleasure in literature is to realise the non-existent”, and “what I am pleading for is Lying in art.”. This is to say, art requires a distance from the real in order to exist as such – as artificial construction – in order to address eloquently the complexity of the real.'
Lees meer »

Anne Verhoijsen



Tegenover de uitspraak van Bruce Nauman ‘The true artist helps the world by revealing mystic truths,’ stelt Nedko Solakov: ‘Only he or she who can overcome his fear can be a true artist.’

Eind jaren zeventig, als student van de academie en daarna, werkte hij voor de geheime dienst (hij geloofde immers in zijn vaderland) door informatie te geven over een collega student. ‘Ik vertelde dit trots aan mijn beste vriend en mijn toenmalige vriendinnetje. Ik voelde me een beetje James Bond, de Bulgaarse James Bond.’
Lees meer »

Soulmates is het ideaal, in liefde en in vriendschap. Elkaar woordeloos begrijpen en aanvoelen. Hierover gaat dit verhaal, over de vriendschap tussen Hannah Arendt en Mary McCarthy. Arendts grote behoefte aan privacy. Mary logeerde vaak bij haar en kwam zo van alles te weten, haar favoriete ontbijt, een gekookt ei, toost met anjovispasta, grapefruitsap, ham en koffie.
Lees meer »

Afgelopen maandag hield ik een lezing voor de Herfstsalon van ArtEZ studium generale (Friends! Collaborate, Interact, Share) een week waarin studenten in interdisciplinaire groepen aan de slag gaan en werk zullen maken. De Herfstsalon wil inzoomen op het thema ‘liegen’ vanuit Vriendschap.


In mijn archiefkast staan de mappen leugen en vriendschap op alfabet keurig tussen alle ander mappen in. Nu liggen beide mappen op mijn tafel, er in zitten allerlei interessante artikelen maar niets over kunst. Het zijn twee gescheiden mappen, hebben ze wel iets met elkaar te maken?
Lees meer »

Lees meer »

'Farroupilha Week' in Porto Alegre is het festival in september dat de stad de hele week in haar ban houdt. Dit staat er over in de lokale gids: 'A Guacho Spectacular of music and typical dance of Pampas. Sample traditional foods and a enjoy grand parade. Enjoy lots of traditional local folk dancing and full hearted singing. Like the North American cowboy, gauchos are generally reputed to be strong, silent types, but arrogant, and capable of violence when provoked.
Lees meer »

Verbeelding! Verbeelding!
De Biënnale van Mercosul is in Brazilië een groot succes, iedereen met wie we erover spraken, ook in kunststad Sao Paulo, was lovend. Prachtige werken, een mooi, uitgebreide catalogus die ook nog op tijd af was, een gebalanceerde inrichting van de werken in mooie industriële ruimten langs de rivier.
Lees meer »

Barthelemy Toguo

Wat was er te zien op de Biënnale van Mercosul in Porto Alegre in Brazilië? Hierbij een aantal van onze favorieten.
Lees meer »

Het mooiste van een bezoek aan een onbekende biënnale in een ver land, zoals de Biennal do Mercosul in Porto Alegre in Brazilië is de ontmoeting met een stad waar je anders nooit van je leven zou komen. We logeren in het City hotel dat net zijn 60 jarig jubileum achter de rug heeft en iets van de glorie van toen is nog te bedenken, nu is het vooral verlaten en hangt er sigarettenrook van de afgelopen 60 jaar.
Lees meer »

door Hanne Hagenaars en Ernst van der Hoeven


Lees meer »

Jesus Bubu Negron

Luiz Zerbini

door Hanne Hagenaars en Ernst van der Hoeven

Brazilië is booming en hun economie is een van de snelst groeiende en meest stabiele van dit moment. Dus is het ook tijd voor een eigen kunstbeurs, de allereerst editie van ArtRio werd gelanceerd in een grote hal aan het water aan de Pier Maua in Rio de Janeiro.
Lees meer »

door Hanne Hagenaars en Ernst van de Hoeven

Buiten Rio is een speciaal museum waar een particuliere collectie te zien is, naar zeggen de grootste verzameling volkskunst van Brazilië. Een Fransman Jacques van de Beuque reisde de hele wereld over en kocht de volkskunst op markten en fairs en winkeltjes gedurende veertig jaar. Hij kocht een huis om zijn collectie te tonen en dat is nu het museum Casa do Pontal.
Lees meer »

door Hanne Hagenaars en Ernst van der Hoeven

In Rio schijnt de zon maar blijken de meeste musea dicht. CULTURA EM GREVE, staat met grote rode letters te lezen op witte banieren en we begrijpen dat de cultuur in staking is. Niemand kan ons er het fijne over vertellen maar met google translate kom je een heel eind. Iets in de trant van de minister van planning is hierover in gesprek met de secretario de cultura maar de intendant economica had er ook iets over te zeggen, kortom: het kon nog wel even duren.
Lees meer »

Bazar Oxala, artigos de umbanda

Vanuit de taxi zie ik een bord met Ceramica, we springen uit de taxi om deze winkel niet te missen en dat blijkt een gelukkige ingeving want het blijkt hier om een echte voodoowinkel te gaan.
Lees meer »

door Hanne Hagenaars en Ernst van der Hoeven


De tuin:
Het lukt, uiteindelijk mogen we toch echt de aan het kantoor grenzende tuin in. Alleen een boom van een gids vergezelt ons. Stil zwijgend loopt hij voorop. En dan blijkt dat al onze moeite zeker niet voor niets is geweest: dit is een van de mooiste tuinen die we ooit hebben gezien.
Lees meer »

Op zoek naar de tuin van Burl Marx
door Hanne Hagenaars en Ernst van der Hoeven


Op zoek naar de goede bus is een enorme klus. Iedereen is zeer behulpzaam, dat is het punt niet, de aanwijzingen zijn goed bedoeld maar tegenstrijdig en altijd in breedsprakig Portugees. Waarbij de duim omhoog steeds goede moed geeft. We zijn op weg naar de Sito de Burl Marx, het buitenverblijf van Robert Burl Marx, de landschapsarchitect en kunstenaar die verantwoordelijk is voor het bewegelijke straatbeeld van Rio de Janeiro. Hij kocht in 1949 een voormalige bananenplantage die hij in de loop van zijn leven transformeerde in een fantastische tuin.
Lees meer »

Mijn koffer is in Parijs achtergebleven maar aan de balie staat een snoepje van een meisje me te woord met een sjaaltje strak om haar smalle nek geknoopt, het zware haar met een krultang bewerkt tot lange pijpenkrullen en haar te roze lippen fluisteren een zachte verontschuldiging. Met een taxi scheuren we naar Ipanema, en als ik de chauffeur vraag of het misschien iets rustiger kan, danst hij even een samba in zijn stoel, grijnst breeduit en gaat met nog meer energie verder. Brazilië!
Lees meer »

Links: de beer waar vroeger kermisklanten mee rondtrokken, rechts: de entree van het circusmuseum

Aan de kassa van het Markiezenhof hoor ik dat ze vandaag feest vieren want ze behoren tot de top vijfentwintig van de best bezochte monumenten in Nederland. Onthutsend nieuws want dit is mijn eerste keer en ik ben hier min of meer toevallig terecht gekomen. Op weg naar Goes om mijn vader te bezoeken stapte ik in Bergen op Zoom uit voor een kleine onderbreking. Ze hebben er heerlijk ijs, fascinerende etalages en het is een pittoresk stadje zonder al te toeristisch te zijn.
Lees meer »

Beeldend kunstenaar en landschapsarchitect Ernst van der Hoeven nam me deze week mee naar de ecokathedraal in Mildam bij Heerenveen. Het woord ecokathedraal is wat misleidend, het schept verwachtingen van een bouwwerk dat naar de hemel reikt, zoals de kathedraal van Gaudi. Maar deze fantastische tuin gaat niet de hoogte in maar strekt zich in de lengte naar alle kanten uit met steeds weer nieuwe onverwachte wendingen. Het doet denken aan de oude ruïnes van de Maya cultuur.
Lees meer »

Het 'merchandisen' van hedendaagse kunst is een omstreden manier om je geld te verdienen als kunstenaar. Ik weet nog dat over Corneille schande werd gesproken toen er mokken en pennen verschenen met werken van hem en dat hij door de serieuze kunstliefhebbers in de ban werd gedaan. Maar tijden veranderen en nu Nederlandse kunstenaars in de toekomst nieuwe bronnen van inkomsten moeten verwerven is Tracey Emin met de verkoop van haar merchandise misschien een lichtend voorbeeld.
Lees meer »

De ZomerExpo in Den Haag maakt de tongen los en is aanleiding om de messen te scherpen over de positie van de hedendaagse (professionele) kunst. Professional of amateur doet er even niet toe, het gaat om de zeggingskracht van het werk, zo is de opvatting van de organisatoren.

Hoe anders gaat het er in de Summer Exhibition in Londen aan toe, want ook al baseert de ZomerExpo zich op het Engelse voorbeeld, de verschillen zijn groot.
Lees meer »

Hanne: (we praten verder over de verhouding tussen amateur en de professional). Vanuit het Fonds voor Cultuurparticipatie wordt steeds als uitgangspunt genomen dat professionals van amateurs kunnen leren, dat lees ik ook steeds rondom de ZomerExpo, en ik wil juist graag de andere richting laten zien. Je leert van je helden. Het is prima dat er Photoshop is en een programma als Blurb, dat iedereen kan gebruiken. Dat komt tegemoet aan de behoefte om verslag van je leven te doen, zoals een ouderwets fotoboek. Amateurs zouden kunnen leren, hun leven meer te onderzoeken in plaats van enkel verslag leggen. Of een denkslag te maken zoals Birthe Leemeijer dat doet in de nieuwe mister Motley, met de aquarellen. Hoe zie jij dat? Is er ruimte binnen de amateurs voor iets anders, namelijk verdieping, de gedachte die bij de hedendaagse beeldende kunst hoort?
Lees meer »

Gesprek met Ann Demeester over de expositie Iedereen kan alles!? Genie zonder talent.

Hanne Hagenaars: Waarom deze tentoonstelling?

Ann Demeester: Het heeft met twee dingen te maken: aan de ene kant met twee kunstwerken waar ik al lange tijd door gefascineerd ben, namelijk een film van Ane Hjort Guttu (how to become a non artist), het andere een project van Robert Filliou het project La Republique Geniale.
Lees meer »

De afgelopen jaren heb ik in de kunst veel vaandels gezien, in de processie van Sonsbeek in 2008, in de expositie in museum Arnhem die daarbij hoorde, in een tentoonstelling over textiel in Antwerpen. In de Walburgis Basiliek in Arnhem hangen vaandels uit Arnhemse kerken, van verenigingen, vakbonden en congregaties. Op het vaandel van de vereniging van Eer en Deugd staat te lezen "Van deugd strooit rozen der deugd, de reinheid wekt mannen van kracht, wie de eerekroon wacht, uit 1931.
Lees meer »

'Tientallen jaren waren kunst en cultuur een algemeen belang, net als onderwijs en wetenschap', zegt de voorzitter van de Raad voor Cultuur Els Swaab vandaag in de Volkskrant. Ze stapt op als voorzitter. Ze heeft het over de nieuwe politiek die meer uitgaat van vooroordelen dan van feiten.
Lees meer »

Groot fototapijt van Goshka Macuga (1967 Polen) met als titel Lost Forty, dat verwijst naar een stuk land van 40 acres dat gered is door een verkeerde landmeting.
Lees meer »

New Mythologie: the work of Svatopluk Mikyta, Emanuel Walderdorff Galerie

Na afloop van Art Basel kwam ik thuis met meer dan duizend foto’s, een indicatie voor de hoeveelheid werken die ik in een paar dagen heb gezien heb en dan nog fotografeer ik niet ieder werk en ik heb ook niet alle side events bezocht. Het wordt ieder jaar meer. Art Basel is overweldigend. Opgeladen met al die indrukken besprak ik met mijn reisgenoot de stand van zaken.
Lees meer »