In Ethiopië zie je op straat veel handeltjes in 'niets', in gratis en gevonden spulletjes (foto's: Hanne Hagenaars)

Ik ben in vele opzichten een amateur. Zo maak ik al zeven jaar mister Motley zonder dat ik daar ooit een opleiding voor heb gevolgd. Mijn eerste tijdschrift begon ik in de avonduren, naast mijn baan als docent aan de academie en zonder betaling. Aan de keukentafel. Het werd een groot succes hoewel de Fondsen zich maar niet met die keukentafel konden verzoenen. 

‘Alleen volledige inzet voorkomt hobbyisme,’ las documentairemaakster Nova van Dijk in de dagboeken van haar kunstschilderende opa Arie Kater, en voegde eraan toe: ‘Zo leef ik mijn leven ook, vol overgave. Het is alles of niks.’ Kun je ook amateuristisch leven? En betekent dat dan voor je plezier leven, als een hobby erbij, of meer als dilettant, een beunhaas zelfs, die zonder verstand van zaken de dingen fikst.


Mijn hobby is fotograferen en mijn foto’s stapelen zich op in virtuele en kartonnen mappen. Maar wie fotografeert er nu niet, iedereen, voortdurend. Een mooie foto maken is niet zo moeilijk; in mijn archief zitten prachtige foto’s, maar om er een samenhangend geheel van te maken is weer een ander verhaal. Zo liet ik de deelnemers van mijn zelf opgerichte fotoclubje een fotoboek van mijn reis naar Syrië zien, alle foto’s klein uitgeprint en in een te gek oud postzegelalbum gestopt, op sommige pagina’s had ik de Syrische zegels laten zitten. De nagalm van hun smakelijk gelach is nooit meer helemaal verdwenen, ik lachte bitter mee, wat kun je anders? ‘Waar gaat dit over,’ was hun vraag en ja, het was een rommeltje, van alles wat. Nog steeds maak ik foto’s maar langzaamaan ontdek ik wel mijn fascinaties. Het blijft een fijne hobby, en zonder fotoclubje gaat het beter, losser, juist met wat ik ervan opgestoken heb.


Het kunstenaarschap kost tijd, nadenken, onderzoeken, uitproberen. Ik zat er met mijn neus bovenop toen ik samen met mijn zoon Jan twee weken in Addis Abeba doorbracht. Hij maakte er een serie foto’s van Sweet Crazies, dakloze mensen die het contact met de wereld langzaam zijn kwijtgeraakt en hun gekte ook een beetje in hun kleding stoppen. Mijn zoon was iedere minuut van de dag met zijn foto’s bezig, en die intensiteit kruipt in alle naden van het project. In de fotostudio’s tonen de Sweet Crazies als koningen en keizers met een strakke heersende blik naar de camera, al hebben ze takjes in het haar, een oliezwarte broek en kapot hemd aan en staan ze op blote zwerversvoeten. Als kunstenaar staat Jan nog aan de voet van de berg die ‘een oeuvre’ heet en je weet nu al dat die weg bezaaid is met twijfel of de creativiteit niet verdwenen is, of even droog als de Sahara.


Als amateur valt er veel te leren van een professional. Wat ik ervan heb opgestoken, is om eerst te kijken, te denken, weer te kijken en dan pas een foto te maken. Dagen rond te lopen zonder camera. En om het dichter naar mezelf toe te trekken en vervolgens de tijd te nemen voor selectie en het perfecte ritme in de volgorde. Ik probeer dat in de praktijk te brengen en de zelfgemaakte fotoboekjes stapelen zich op: het huis in Malakoff waar een oom en tante langzaam weg vegeteren en de planten binnen groeien, het huis van de overleden moeder van mijn ex, de wegen in de Oekraïne als souvenir van een fietstocht, afwezige familie en foto’s van alles wat kwetsbaar is, zoals deze vogel. Ik zoek naar de beste oplossing voor ieder onderwerp. Steeds opnieuw ga ik weer naar mijn boekenkast, om door de fotoboeken van kunstenaars te bladeren, voor inspiratie en oplossingen.


In de wereld van de kunst wordt het onderscheid tussen amateur en professional benadrukt, betwist of weggepoetst, maar punt van gesprek is het op dit moment zeker. In deze Motley onderzoeken we de grenzen tussen de professional en de amateur.