De stad lijkt vandaag mooier dan ooit. Je geliefde loopt naast je en je wijst alle plekken aan waar jullie samen zijn geweest. Op iedere hoek een liefdesherinnering. Dan opeens zie je jezelf weer staan, hier op dezelfde plek. Een jaar geleden nam je hier afscheid van je vorige geliefde. Zwijgend liepen jullie toen terug naar huis. Wat viel er nog te zeggen? Je duwt de herinnering weg en loopt verder. In deze stad liggen al je herinneringen opgestapeld, te wachten tot ze weer worden herkend.  Die man daar maakt hier dagelijks een wandelingetje. Elke dag heeft hij weer een nieuwe ervaring, ze stapelen zich op en al blijft de stad hetzelfde, iedere wandeling zal daardoor anders zijn. De Franse kunstenaar Christelle Lheureux maakte een film die eenzelfde ervaring oproept. De beelden blijven onveranderd, maar bij iedere vertoning heeft de film een ander scenario. Hoe vaak je hem ook ziet, hij zal nooit hetzelfde zijn. Alsof je steeds met een nieuwe geliefde door de stad loop en een nieuw verhaal volgt.

De film van Lheureux, met als titel L’Expérience Préhistorique, bestaat uit een opeenvolging van verstilde, bijna fotografische scènes van mooie Japanse mensen die kalm voor zich uitstaren, niets doen, en lijken te wachten op iets of iemand. Er hangt een verwachtingsvolle stilte in de lucht. De personages zitten in een kamer, staan in een deuropening en zwijgen – alsof ze wachten tot iemand hun gedachten voor ze uitspreekt. In de film zijn geen dialogen en geen acties, enkel stille scènes waarin de woorden zijn vertaald in een spel van blikken.

De film van Christelle Lheureux bleef echter niet zonder gesproken woord. Voor de eerste vertoning, in december 2003 in Kyoto, vroeg de kunstenares een Japanse verteller, genaamd Midori Sawato, om een verhaal te bedenken voor de twaalf personages in de film. In Japan wordt zo’n verteller bij stomme films een ‘benshi’ genoemd en Midori Sawato is één van de laatste, nog actieve benshi in Japan. Ze kreeg de volledige vrijheid om zelf een verhaal te verzinnen. Geïnspireerd door de mysterieuze verstilde beelden creëerde ze complete karakters, levensgeschiedenissen en dialogen voor de personages. Tijdens de vertoning las Sawato haar verhaal voor en bracht ze met verschillende stemgeluiden -nu eens zwaar brommend, dan weer hoog en zangerig- de verschillende karakters in de film tot leven.

In mei 2005 werd de film vertoond in De Appel in Amsterdam en deze keer vroeg Christelle Lheureux aan de Nederlandse schrijver Oscar van den Boogaard om een verhaal voor te lezen. Van den Boogerd las onder andere fragmenten voor uit zijn roman Een Bed Vol Schuim, een verhaal over twee geliefden, of beter gezegd ex-geliefden, die vol weemoed, verwarring en hoop terugblikken op hun relatie. Oscar van den Boogaard gebruikte dan wel geen stemeffecten, zoals de Japanse benshi, maar zijn verhaalfragmenten spraken net zo tot de verbeelding. De teksten over het verlangen om nader tot elkaar te komen, de angst om de ander te verliezen en de stille eenzaamheid die volgt op het einde van een liefdesrelatie pasten zo goed bij de beelden, dat het leek alsof je even in de hoofden van de mensen op het doek kon kruipen. Alsof je stiekem mocht meeluisteren naar hun meest intieme gedachten.

Dit artikel is eerder gepubliceerd in mister Motley #8: De Jacht naar Liefde, december 2005 (p.50-51)