In de bak met oud papier van de bewoners van dit huis vind ik The Observer van zaterdag 19 juni 2012 met een fantastisch gesprek tussen Sam Taylor Wood en Yoko Ono: when Sam met Yoko. Hoe vaak hoor ik Nederlandse kunstenaars niet iets persoonlijks vertellen om dan vervolgens onmiddellijk te zeggen dat deze informatie niet relevant is voor hun werk. Nee, laat dat maar buiten het interview. Hoe anders hier in Londen, in the Observer. Allereerst krijgt het gesprek vier volle pagina’s ruimte, in de inleiding maakt Kate Kelleway vergelijkingen tussen het werk van Sam en Yoko, Smile’s tegenover Crying Men, een film waarin fruit langzaam wegrot en de appel van Yoko die in het echt langzaam verschrompelt, een slapende David Beckham en een Bed –in for peace. Verbeelde realiteit tegenover de directe realiteit van Fluxus. Yoko en Sam kennen elkaar van de speelfilm die Taylor Wood regisseerde, over de jonge jaren van John Lennon en over zijn relatie met zijn moeder, Nowhere Boy. 

Ok, dat is wat we gewend zijn te lezen over kunst. Maar dan gaan de vergelijkingen een andere kant uit, beiden zijn overlevers, Yoko moest toch door na de moord op John Lennon in 1980 en Taylor Wood overleefde tweemaal kanker, beiden kennen pijnlijke separaties, de vader van Sam verliet haar moeder toen ze nog een kind was en Yoko’s dochtertje werd ontvoerd door haar ex-man Tony Cox en ze zag Kyoko pas weer toen deze 31 jaar oud was. De aristocratische ouders van Yoko Ono lieten in het prille begin van haar relatie met John Lennon een officieel persbericht de wereld ingaan dat begon met de woorden ‘We are not proud of Yoko Ono’. Haar ouders! Dan is de afkeuring van de hele wereld die nog zou volgen makkelijk naast je neer te leggen, zo leer je wel je eigen weg te volgen. En dan is er nog ‘The older woman’ tag they have to live with’, fijn dat hier de positie van oudere vrouwen eens gewoon benoemd wordt. Yoko (80) was zeven jaar ouder dan John Lennon en Sam Taylor Wood (45) is meer dan het dubbele aantal jaren dan haar partner Aaron Johnson van 22 met wie ze twee kinderen heeft. There is going to be so much to talk about. Hoe het gesprek verloopt is te volgen via de tussen-kopjes. On trust, on emotion in art, on separation and reconciliation, on Britain, on being woman artists, on being defined by men, on loss, on motherhood. Wat een onderwerpen, alle ongeschreven regels van de Nederlandse kunstwereld worden hier vol gemak aan de kant geschoven. Het gesprek laat zich lezen als een gids ‘hoe te leven’.


Het gesprek begint met het belang van het positieve woord Yes. Yoko: ‘I was in a totally difficult situation in my life and I thought: what I need is a Yes. Deze ‘Yes painting’ (je klimt een ladder op en leest met een vergrootglas het woord Yes op het plafond.) bracht John Lennon naar de galerie. Twee eenzame mensen ontmoeten elkaar. Sam vertelt hoe de voetstappen van John en Yoko tegen de wand omhoog lopend haar ontroerde. Simpel, elegant en emotioneel. ‘I have not seen anything like it for a while and I need to see it. In the current climate people want to feel more.’ zegt Sam. ‘I think Sam is a bit lonely’, antwoordt Yoko. Want eenmaal beroemd gaan mensen je naar de mond praten en is het niet simpel meer om een emotioneel en direct contact met mensen te hebben.

In de film van Sam Taylor Wood zegt John over zijn moeder: ‘There is no point hating someone you love’. Dat brengt Sam tot de openhartige woorden: ‘I had to repair the relationship with my mother. I couldn’t afford to be angry or feel anything apart from: I need you back in my life. An dit is not easy.’ Yoko: If you hold on anger and and hate it physically affects you. Haar idealisme en verlangen naar vrede op de wereld is ze nooit kwijtgeraakt, ze wil licht brengen in de werelden. Ze bouwde een Peace tower in Ijsland. In de sixties maakte ze de Smile film, nu werkt ze verder aan het visioen van een ‘world smiling together’ waarin ieder mens met een lach op de foto staat. Zo’n smile, hoe ver weg die soms ook lijkt, helpt haar door moeilijke situaties heen. ‘I say in a British way that everything is a ‘blessing in disguise’ though sometimes I wish the disguise was less thick’.


Het moederschap wordt uitgebreid besproken, en Yoko roept: we are the goddesses, creating the human race! Maar niet iedereen deelt die vreugde. Sam onthult: I had a difficult scenario recently with an American gallerist. He said: I’d like to show your work, but I don’t know, now that you have four children whether you are as strong an artist any more. Haar laatste show bij Matthew Marks gallery in New York was in 2002, The Passion. Ook een blessing in disguise? Ze leeft, ze werkt, ze is beroemd. Yoko Ono: When people ask me what the most important thing in life is, I answer ‘just breath’.