Ieder jaar wordt slechts een klein percentage van de vele afgestudeerde kunstenaars (in 2009 waren het er maar liefst 1.521) in de media belicht, terwijl de rest verzeild raakt in een schijnbaar onomkeerbare vergetelheid. Om dit jaar iedereen een ‘gelijke’ kans te geven op zijn of haar 15 minutes of fame, ga ik gewapend met drie dobbelstenen een aantal Nederlandse kunstacademies af. Naast talent, intelligentie en doorzettingsvermogen spelen toeval en geluk immers vaak ook een rol in de carrière van een kunstenaar. En het balletje kan soms vreemd rollen… 

De eerste academie op mijn lijstje is de Hogeschool voor de Kunsten in Utrecht. Bij de balie waar de catalogi worden verkocht, vind ik meteen een aardige assistente die mij bij het experiment wil helpen. Nadat met een dobbelsteen is vastgesteld met hoeveel dobbelstenen er gegooid zal worden, doet mijn assistente de beslissende worp:


Van links naar rechts is te lezen dat het toeval nummer 215 uit de catalogus heeft gekozen: de fotografe Šárka Vancurová.

Bij de afdeling fotografie merk je al snel dat de documentaire fotografie tegenwoordig erg geliefd is onder jonge fotografen, en Vancurová is daar geen uitzondering op. Haar presentatie Bare bestaat uit een serie kleine, intieme foto’s van vrouwen die zowel kwetsbaar als krachtig zijn afgebeeld. De foto’s liggen los in een houten bak die op een stapel plastic kratten ligt. Het geheel is als een collage van ogen dat de toeschouwer enigszins in verlegenheid brengt. In de begeleidende tekst boven het werk staat dat de vrouwen de generatie van Vancurová representeren. De fotografe stelt dat ze de persoonlijkheden en gevoelens van de geportretteerde heeft willen vastleggen maar doordat op iedere foto eenzelfde type meisje te zien is, krijg ik het gevoel dat het ook een beetje een portret van Vancurová zelf is.


Zoals gezegd is documentaire fotografie de laatste tijd dus erg populair: niet alleen bij de afgestudeerden maar ook bij de grotere instellingen voor hedendaagse kunst die Nederland rijk is. Zo heeft het Fonds BKVB sinds mei vorig jaar een speciale intendant voor documentaire fotografie aangesteld en is er een speciaal blog/platform gelanceerd (www.dutch-doc.nl). Ook is er een nieuwe prijs in het leven geroepen – de Dutch Doc Award – speciaal voor documentaire fotografie dat volgens het Fonds het gebied beslaat tussen journalistiek en kunst. Door de combinatie van journalistiek en kunst en het gedegen onderzoek dat meestal vooraf gaat aan de series documentaire foto’s heeft volgens het Fonds dergelijke kunst een grote maatschappelijke zeggingskracht. Daarnaast biedt het een tegenwicht voor de vluchtige nieuwsbeelden die doorgaans het netvlies passeren en waarvan de inhoud nog maar zelden een indruk achterlaat.