Vroeger wilde ik dictator worden. Dat leek me wel wat, alleenheerschappij. Niemand die je vertelt wat je moet doen en alles wat je hartje begeert binnen handbereik. Mensen onderdrukken leek me wat minder leuk, maar ja dat hoort er nu eenmaal bij. Als kunsthistoricus ben ik nog steeds geïnteresseerd in dictators. Het zijn wonderlijke wezens die mij blijven fascineren en verwonderen.  Sinds de protesten in Libië kijk ik dan ook met veel plezier naar de televisieoptredens van kolonel Kadhafi. Alleenheersers zijn de media op uitzonderlijke wijze meester. Het beeld naar de buitenwereld is dan ook van essentieel belang voor een dictator. Want terwijl het eigen volk honger lijdt en protesteert mag de rest van de wereld daar natuurlijk niets van merken. En als de rest van de wereld het met behulp van de snelle nieuwe media toch al weet, is er altijd nog de keiharde ontkenning. Maar hoe doet een dictator dat eigenlijk? Hoe schept iemand een imago waarmee je vrijwel ongestoord veertig jaar aan de macht kan blijven? Een analyse van de beelden op internet kan wellicht het een en ander ophelderen.


Al zijn de politieke ideeën en status van de kolonel discutabel, er moet toegegeven worden dat tussen de usual suspects van politieke leiders Kadhafi’s kledingkeuze verreweg het meest origineel is. In een wereld die geregeerd wordt door zwarte en grijze pakken, getuigt zijn outfit van het meeste lef en creativiteit. Op deze wijze maakt de Libische leider aan de hele wereld duidelijk dat hij niet zoals andere leiders is: hij hoeft niet democratisch gekozen te worden om aan de macht te komen en te blijven.


Kadhafi heeft natuurlijk deze aparte kledingkeuze omdat het voor hem belangrijker is zich te meten met andere Afrikaanse leiders dan met westerse leiders. Op deze foto is hij te zien als ‘koning der koningen van Afrika’ (een van de vele titels die hij zichzelf heeft toegeëigend). Als Kadhafi zijn zin zou krijgen komen alle Afrikaanse landen samen in een Verenigde Staten van Afrika, met een eigen betaalmiddel en leger. Op de muur achter de delegatie is duidelijk te zien welke positie de kolonel voor Libië hiervoor in gedachte heeft.


Een andere verwijzing naar zijn Afrikaanse roots is de bruine wikkeldoek waarin hij regelmatig gekleed is. Heel direct verwijst het naar zijn afkomst als Berber, maar het lijkt er ook wel een beetje op alsof hij zichzelf wil afschilderen als hedendaagse Mozes die als leider van het volk de mensen zal bevrijden.


Dat Kadhafi Afrika een warm hart toedraagt, blijkt ook uit deze foto waar de kolonel een broche van een verenigd Afrika letterlijk op zijn hart draagt.


Naast dat het voor een leider als Kadhafi belangrijk is gezien te worden in het bijzijn van belangrijke leiders en in kleding die zowel traditie als macht uitstraalt, wil een echte politicus ook als intellectueel beschouwd worden. Als dictator ben je immers ook het brein van het volk en zijn het jouw regels die alles bepalen. Op de foto links heeft de kolonel zichzelf ten behoeve van een televisie interview voor een boekenkast geplaatst. En op de foto rechts lijkt hij verzonken te zijn in intellectuele contemplatie tijdens het lezen van het door hemzelf geschreven ‘groene boekje’.

Het frequente gebruik van de kleur groen is natuurlijk ook niet voor niets: groen is de kleur van de Islam, en volgens de overlevering was het de lievelingskleur van de profeet Mohammed.


Er gaat niets boven de populariteit van een rock- of filmster. Vandaar dat ook Kadhafi zich deze persoonlijkheid tot zijn oeuvre rekent. Met de zonnebril die nooit van zijn zijde lijkt te wijken, seint Kadafi hier als een ware Bono het vredesteken naar zijn ‘fans’.


Denk jij zelf ook wel eens aan een carrière als dictator, maar weet je niet precies hoe je dat moet aanpakken? Onlangs is hiervoor het handige boekje Dictator voor beginners. Handboek voor tirannen in spe van André de Guillaume uitgekomen. Het boekje bevat zeer bruikbare tips voor hoe je een staatsgreep pleegt, verkiezingen naar eigen hand zet en hoe je als je de ultieme macht eenmaal hebt deze ook houdt. En dit alles is al even informatief als vermakelijk geïllustreerd door Robin Chevalier.

Laten we hopen dat Kadhafi snel hoofdstuk 11 van het boekje leest: over hoe je als dictator het beste kunt aftreden…