Masha Matijevic, Reminiscing Tito (foto: geertfotografeert.nl)

Een herinnering is meestal alles behalve werkelijkheid. De geschiedenis wordt door onze hersenen continue opnieuw herschreven. Voor kunstenaars is dit een interessant gegeven, want hoe werken onze hersenen nou precies? En als wat ik nu zie dadelijk anders is, hoe moet ik dan naar het nu kijken?  

In Corrosia! Expo in Almere Haven vindt naar aanleiding van dit gegeven de tentoonstelling Corrosia! vergeet ’t maar plaats. In deze tentoonstelling geven zes jonge kunstenaars hun visie op de werking én hapering van het geheugen, op de fenomenen herinneren en vergeten. De expositie toont uiteenlopend werk: foto’s, glaswerk, muurtekeningen en (video)installaties, van Rachelle Delcroix, Anno Dijkstra, Lotte Geeven, Masha Matijevic, Jasper Rigole en Ellen Urselmann.

Jasper Rigole, Paradise Recollected, 2008 (foto: geertfotografeert.nl)

Bij binnenkomst word ik meteen geconfronteerd met het werk van Masha Matijevic. Het werk Reminiscing Tito bestaat uit een boekje, video, foto’s en een poster. Het resultaat van een langdurig onderzoek naar het recente verleden van haar geboorteland Kroatië, en de manieren waarop voormalig president Tito (ooit de belangrijkste figuur in Kroatië) systematisch uit het dagelijks leven wordt verbannen. In de video zijn stemmen te horen van verschillende mensen die met weemoed terugdenken aan hun leider. In het boekje zijn de herinneringen gedrukt. Zo is te lezen op een bladzijde waar Igor zijn herinneringen ophaalt: ‘Throughout my younger years Tito was always present. In the songs we sung in kindergarten. In the games we played at my grandfather’s house.’ Elke bladzijde is op deze wijze gevuld met goede herinneringen aan betere tijden en het dramatische moment van Tito’s dood. Toch is Tito vrijwel helemaal uit de geschiedenisboeken en het dagelijks leven van Kroatië verdwenen en heeft hij geen betekenis voor de jongere generatie, aldus Matijevic. Dit herschrijven van het verleden resulteert in een situatie waarin men een persoonlijke kijk op het verleden wordt ontnomen. Met alle gevolgen van dien.

Anno Dijkstra (foto: geertfotografeert.nl)

In de benedenruimte van Corrosia bevindt zich een nieuwe installatie van Anno Dijkstra. Zoals bij wel meer werken van Dijkstra het geval is, is ook dit werk gebaseerd op beelden uit de media. In een halve cirkel van theaterlampen staat op een verhoging een wassen driedimensionale vertaling van een bekende foto uit de media. Door de hitte die de lampen afgeven smelt het beeld langzaam. Iedere dag wordt er een ander beeld voor de lampen gezet. Het is een krachtige verbeelding van hoe deze iconische beelden die ons collectieve geheugen vormen langzaam hun impact en betekenis verliezen om zich te voegen bij de veelheid aan informatie die in onze hoofden ronddoolt. De beelden die ooit een belangrijke gebeurtenis vastlegde, zijn nu alleen dat: een beeld, waar de werkelijke betekenis, de relatie met het gebeurde steeds verder van verwijderd lijkt te raken.

Anno Dijkstra (foto: geertfotografeert.nl)

In dezelfde ruimte van de installatie staat een tafel waarop de beelden die de komende tijd aan de lampen zullen worden opgeofferd bij elkaar staan. Een vreemd gezicht, al die beelden die ik herken zonder altijd precies te weten waarvan. Alleen door de frequentie waarmee ik met ze ben geconfronteerd herken ik ze alsof het momenten uit mijn eigen leven zijn. Ik wil wegzappen, maar dat kan niet.

Lotte Geeven, Soda Palm Suite (foto: geertfotografeert.nl)

Het werk van Lotte Geeven gaat veel minder letterlijk in op het onderwerp geheugen. Eigenlijk gaat haar werk meer over de onmogelijkheid een herinnering opnieuw weer te geven. Haar indrukken van Indonesië, waar zij van september tot en met november 2010 op uitnodiging van Heden in Den Haag verbleef, heeft zij dan ook heel abstract weergegeven met kleuren en lichtbronnen die in de ruimte zijn geplaatst. Ze verbeelden samen de zeer persoonlijke herinneringen die de kunstenaar opdeed tijdens wandelingen door het (steden)landschap. Momenten die zo snel voorbij gaan en niet op foto’s te vatten zijn, maar die desalniettemin het karakter van een plek in zich dragen. Op associatieve wijze maakt Geeven een soort beeldende gedichten van deze vervlogen momenten. Het ongrijpbare hiervan maakt Geeven op bijzondere wijze zichtbaar, maar het doet mij ook realiseren dat zelfs van de allermooiste herinnering soms niets meer overblijft.

De tentoonstelling Corrosia! vergeet ’t maar is nog tot en met 21 mei 2011 te zien in Corrosia! Expo in Almere Haven (www.corrosia.nl)