De strijd tussen glans en mat is in de wereld van de kunst misschien wel nooit echt gestreden en mat heeft altijd gewonnen. Er wordt het liefst op mat papier gedrukt, alles wat glanst en glittert wordt vermeden en het kleine gebaar verdient de voorkeur.  John Baldessari ‘prefers mat surfaces’. Sander Uitdehaag mailt me: ‘glans speelt geen rol in mijn leven en kunst, mijn voelsprieten reageren er simpelweg niet op. Ik kan hoogstens veel zeggen over het contrast van glans en 'gruis', 'ruis' of 'mat' of 'dof', waar ik me veel meer verwant mee voel.’ Kunstenaars houden niet van glans en glitter.

Glans is snel ordinair, het is een beetje taboe in de kunstwereld. De Engelse kunstenaar Grayson Perry verklaart de titel van zijn vaas Barbaric Splendour met een uitleg over de Grieken: zij zagen de cultuur waar mensen zich overgeven aan zintuiglijke geneugten als eten, wijn, seks en kleur als minderwaardig. Soberheid werd gezien als moreel superieur. En volgens Perry spelen die oordelen ook nu nog een rol. ‘Iemand uit de middenklasse met zijn minimalistische huis, een smaakvolle Saab en een Jill Sander jurk kijkt neer op een persoon in een schreeuwerige dure Versace jeans die behangen met goud in een flitsende auto cruiset. Toch lijken deze mensen meer in contact met hun eigen lichaam en emoties terwijl de middenklasse iets heeft van ‘zo zijn wij niet. Wij zijn beheerst,’ aldus Perry.

Glans en glitter staan dus niet alleen voor slechte smaak of kitsch maar voor een grotere verzameling van normen en waarden. Om een breed publiek te bereiken wordt glans weleens gebruikt in de kunst als een soort lokkertje om vervolgens een diepere laag aan te boren. Zoals Isa Genzken glans inzet om het consumentisme te bediscussiëren en, misschien nog wel meer, om zich te onttrekken aan iedere norm. ‘De smaakkwestie is zo saai.’, zegt Stefan Ruitenbeek. ‘Kunstenaars zouden bang moeten zijn voor het begrip saai, terwijl er vreemd genoeg eerder angst is om te overdrijven, angst voor het extraverte. Glans is zo aantrekkelijk dat het gevaarlijk gevonden kan worden! Maar het is oneerlijk om glans zelf de schuld te geven van het gevaar.’

Toen ik net terug kwam van de beurs in Hong Kong waar alles glom als in een hemels visioen vroeg ik me af of er in andere delen van de wereld een andere smaak heerst. Is een voorkeur voor glans misschien ook een kwestie van cultuur? Kunstenaars uit niet westerse landen zijn in ieder geval minder bang voor de kracht van glans, zo lijkt het. En wat is er tegen een fikse laag glitters, om iets te bedekken of te voorschijn te toveren? Glans is de ‘kleur’ van seks, en goud is van oudsher een spirituele kracht. Wat is er tegen om het leven te vieren? Mister Motley toont de verleiding van glans in al zijn gedaanten.