De tentoonstelling What the modern era has gained in civility it has lost in poetic inspiration in 1646 in Den Haag komt voort uit een reis die Joris Lindhout en Maaike Gouwenberg maakten door de zuidelijke staten van Noord Amerika en is gebaseerd op de literaire stroming 'Southern Gothic'. Ik heb er in verband met deze zuidelijke staten van Amerika nog nooit van gehoord en Joris legt het me uit:  ‘We associëren het zuiden al snel met de witte romantiek van bergen en banjo’s. De term Southern Gothic is afkomstig uit de literatuur waarin de schrijver het bovennatuurlijke en ongebruikelijke invoert om de armoede, de afstand tussen mens en natuur en het idee van wreedheid te onderzoeken. De situaties worden vaak wat schimmig en duister gehouden. Voor onze reis was het boek A Feast of Sneaks van Harry Crews gids en richtlijn. In onze gehuurde auto gingen we op pad en dan maar zien waar de weg ons bracht. Een van de dingen die we daar bekeken hebben is het fenomeen van de 'outsider artist', iets wat je natuurlijk overal ter wereld tegenkomt, maar wat in de zuidelijke staten toch wel een bijzondere vorm heeft. Zo is de omvang van de installaties die deze (vaak door God geroepen) mensen bouwen immens, zoals de tuin van Howard Finster. Daarnaast biedt de rol die de 'gek' speelt in Southern Gothic literatuur een context voor deze mensen. De gek komt in traditionele Gothic literatuur niet voor, maar speelt in Southern Gothic de rol van intermediair tussen de beschaving en de chaos.


Als uitgangspunt voor de tentoonstelling namen wij de vele 'roadside attractions' die we tegenkwamen zoals de musea bestiert door amateurs. De manier waarop informatie (vaak gaat het in zo'n museum over zaken zoals de mijnen, banjo's, etc) wordt overgedragen in zo'n museum is erg verwarrend, waardoor je er meer met een kunst-blik naar moet kijken dan met de blik van iemand die feiten wil leren. We kwamen overal verzamelaars tegen: Paul Thomas met een verzameling van duizenden foto’s uit de jaren negentig die waren achtergelaten bij de fotowinkel die de films ontwikkelde. Tom Patterson verzamelt outsiderkunst en van hem hebben we schilderijen van Ricky Needham geleend. Het schilderij met de in stukjes geknipte slangen refereert aan de quilts die zwarte vrouwen uit Alabama maakten. De enige mogelijkheid om aan het slavenbestaan te ontkomen was te vluchten. Zwarte vrouwen verwerkte de informatie over een mogelijke vluchtroute in quilts. In het boek A Feast of Sneaks komt een bar voor waar dan wel twee negers achter de tap staan maar die enkel door rednecks wordt bezocht. Achter in de expositieruimte is een bar gebouwd en aan de muur hangen tekeningen in lijstjes van mensen die zijn omgekomen bij de civil right struggle. Het is er even ongemakkelijk als in de bar van Kienholz.’


Op het moment dat ik de galerie binnenstap is de expositie net dampend af, de schilderijen van Ricky Needham zijn vrijgegeven door de douane en worden net aan een spijker opgehangen. Een fijne levendige georganiseerde lawine van verschillende allerhande kunstwerken, foto’s boeken, video’s alles hangt en ligt door elkaar, oneerbiedig gezegd als een georganiseerde uitdragerij. Een plattegrond geeft uitkomst over wat iets is en wie de maker is, maar gewoon kijken is de beste start, een expositie naar mijn hart.


‘A piece of the body torn out by the roots might be more to the point’- schreef James Agee in zijn beroemde boek Let us now praise famous men over het zuiden van Amerika. En dat is de kern van deze rauwe expositie.

Vandaag presenteren Joris Lindhout en Maaike Gouwenberg een publicatie waarin een essay over de relatie tussen Southern Gothic en de Outsider artist is opgenomen (geschreven door Tom Patterson).

Kijk voor het programma van deze en andere events op de website van 1646, 
Boekhorststraat 125 - Den Haag