Je kunt er prima een saté van de Makro, een zelfgemaakt broodje bal of een HEMA-worst eten, maar dat is niet de reden waarom we er waren. We bezochten een voetbaltraining van Arsenal ASV 6 omdat op het sportterrein aanstaande zaterdag een voetbal- en kunstproject wordt geopend. Aan het project doen elf kunstenaars mee.  Het project is een initiatief van Mart van Bree en PJ Roggeband, de laatste is kunstenaar met een fascinatie voor het getal 11 en voor elfletterige woorden in het bijzonder. En hij is trainer-coach van het enige meidenteam bij ASV Arsenal. De expositie heet TERREINWINST, ‘één letter teveel’ zal Roggeband met een beetje spijt hebben gedacht.


Ik vraag het hem even per e-mail. Zijn reactie: 'Als je TERREINWINST rond maakt als een bal, valt de eerste T over de laatste en is een opmerkelijk ELFLETTERIG woord geboren.'

Voetbal en kunst zijn al langer vriendjes. De uitnodigingstekst noemt voorbeelden uit het verleden, zo was Jedermann sein eingener Fussball de titel van een bekend Dada-tijdschrift rond 1920 en organiseerden Fluxus-kunstenaars in de jaren zeventig voetbalwedstrijden die gespeeld werden op stelten. Een hedendaags voorbeeld is het meterslange tafelvoetbalspel van Maurizo Cattelan waarmee je 11 tegen 11 kunt spelen.


Bij ASV Arsenal valt de kunst in goede aarde, zo blijkt wel uit de medewerking en uitleg die we krijgen van een trainer en de kantinemedewerker. En ook de clubvoorzitter schreef een wervend stukje op de website: ‘Het zoemt al een tijdje rond op de club: foto’s van Afrikaanse teams en kermende voetballers langs het veld, een videofilm in de kleedkamergang, tafelbladen die ineens van uiterlijk veranderen, foto’s van Europese velden in de kleedkamergang.’


Om meerdere redenen is dit een sterke expositie. De kunstenaars zijn met zorg gekozen, ze hebben een werk gemaakt speciaal voor deze locatie, gerelateerd aan voetbal, en er is de tijd genomen voor het project. De eerste werken werden opgeleverd in november 2010 waarna nog twee kleinere presentaties volgden in januari en april 2011. De clubleden hebben de kunstwerken zien ontstaan en de kunstenaars aan het werk gezien. Bijzonder is ook dat het voetbalterrein werkelijk voor iedereen toegankelijk is, want het terrein maakt onderdeel uit van een openbaar stadspark. Alleen voor het bekijken van de kunstwerken in de kleedkamergang en de kantine moet je rekening houden met de openingstijden van het clubhuis.

Marieken Verheyen maakte de panoramafoto’s Arsenal–Gambia, 2010. Zij reisde naar Gambia om tachtig outfits van ASV Arsenal op te sporen die in 2007 naar dat land waren verscheept.


Erik van Lieshout maakte de film The Son. De kunstenaar staat langs de lijn bij ASV Arsenal met een oude schoolvriend en kijken naar een voetbalwedstrijd van diens zoon. Ondertussen halen ze herinneringen op en praten over hun idealen van vroeger. Stukjes film spelen zich af in zijn atelier. Als je de film bekijkt in de kleedkamergang van Arsenal zit je op een van de atelierstoelen die je in de film ziet.

De Wildplasser van Erik Kessels, een voetballer in het clubtenue van ASV Arsenal, staat te plassen aan de rand van het terrein.


Paulien Oltheten was regelmatig op de club te vinden. Ze observeerde, interviewde bezoekers en fotografeerde. Ze deed ingrepen in het voetbalspel en regisseerde gefotografeerde scènes en personages. Ze verwerkte het materiaal in de kantinetafels.

Langs het veld wordt momenteel gewerkt aan Wave (2011) van Zoro Feigl. Bovenop 11 palen worden stadionstoelen bevestigd die, aangestuurd door een hydraulisch systeem, tezamen op en neer bewegen, als een wave.


Peter Stel maakte deze supportspeakers Roept u maar zodat het publiek zich luidkeels kan bemoeien met de voortgang van de wedstrijd.

LUSTlab maakte een interactieve voetbal Good Vibrations (2011) waarbij het spelverloop en balbezit wordt omgezet in geluiden of woorden die via een geluidsinstallatie bij het veld live te horen zijn.


Hans van der Meer toont meerdere werken, waaronder zijn foto’s van zogenaamde ‘Schwalbers’, voetballers die veel theater maken van een nepval, om een strafschop of vrije trap toegekend te krijgen en eventueel de tegenstander een gele of rode kaart aan te smeren.

Andere deelnemers: Mark Bain, Helmut Dick en Karin Mientjes.

Grote opening van TERREINWINST, zaterdag 10 September 2011, 15.00 uur. Met onder andere rondleidingen langs de kunstwerken en presentaties door de kunstenaars, demonstratiewedstrijden met de interactieve bal van LUSTlab, en inwijdingsgedicht van Amsterdamse stadsdichter F. Starik. Tijdens de opening is de publicatie van TERREINWINST gratis verkrijgbaar.

Locatie: ASV Arsenal, IJsbaanpad 50, Amsterdam
www.terreinwinst.com