"In deze tentoonstelling gaat Berlinde De Bruyckere (1964) de dialoog aan met het werk van Philippe Vandenberg (1952-2009). In een uitgewogen opstelling toont zij haar persoonlijke keuze uit diens schilderijen en tekeningen in samenhang met haar eigen aquarellen en een zestal nog niet eerder in Europa geëxposeerde sculpturen." Dat is de informatie uit het persbericht. Daardoor kwam de tentoonstelling vrij onschuldig over. Maar het tegendeel is waar. In afgrijzen en ontzag aanschouwde ik de mens in een heel nieuw licht.
 


Philippe Vandenberg schilderde afwisselend figuratief en abstract. Vanaf het midden van de jaren negentig nam de tekening een steeds belangrijker plaats in. Deze tekening is dan ook uitgebreid vertegenwoordigd in de expositie. Het werk wordt gecombineerd met beelden van Berlinde De Bruyckere, die het werk versterken. De beelden van De Bruyckere zijn in een eerste oogopslag afschuwelijk. De informatie over de beelden hangt ver achterin de lange zaal van De Pont. Dus voordat men kan lezen dat het gaat om houten en metalen figuren, gecombineerd met was, moeten de beelden eerst allemaal gepasseerd worden. Zonder de uitleg is het niet zo ver gezocht om te denken dat het hier gaat om echt geconserveerd vlees.


Berlinde De Bruyckere voelt grote verwantschap met het werk van Philippe Vandenberg, iets waar ze zeker niet naast zit. Het existentialisme vloeit uit de expositieruimtes. De psychische en fysieke pijn, het fragiele lichaam en de koude eenzaamheid is waar het bij dit duo om draait. Beide maken ook gebruik van de religieuze beeldtraditie. Basiselementen uit die traditie, zoals het kruis en hoorns, worden op een andere manier gebruikt. Hierdoor ontstaat, in combinatie met het menselijk lichaam, een ongemakkelijke bekendheid.



Ondanks de enorme overeenkomsten qua thema, is er een duidelijk verschil zichtbaar. In het werk van Vandenberg staat de expressie van existentiële nood voorop. Een idee van subtiliteit is dan ook ver te zoeken. Daarin zit de schoonheid van het compromisloze. De tekeningen zijn direct en helder. De teksttekeningen zijn rauw en provocerend.
Bij De Bruyckere staat de esthetische ervaring voorop. De werken zijn erg secuur en zijn ondanks de verwijzingen naar de gruwelijkheden oprecht en mooi. Het paradoxale van het werk maakt het genot voor de geest om hier naar te kijken. Hoe kan iets wat zo gruwelijk lijkt, toch mooi zijn?



De Bruyckere heeft de kunst van Vandenberg uitgekozen vanwege zijn artistieke moed en oprechtheid. Ondanks dat er enorme verschillen zijn in werkwijze, medium en esthetiek is het de existentialistische ervaring die hen bindt. De kern van de tentoonstelling is dan ook te vinden in een van de grootste existentialisten, Søren Kierkegaard; "Het leven is geen probleem wat opgelost moet worden, maar een realiteit om te ervaren."



Philippe Vandenberg & Berlinde De Bruyckere: Innocence is precisely: never to avoid the worst, is tot en met 28 oktober te zien in museum De Pont, in Tilburg. De Pont is geopend van dinsdag tot en met zondag, van 11.00 tot 17.00.
www.depont.nl